Test rysowania zegara to krótkie narzędzie przesiewowe wykorzystywane w neurologii i psychologii do oceny funkcji poznawczych. Pozwala w szybki i mało obciążający dla pacjenta sposób ocenić m.in. zdolności wzrokowo-przestrzenne, funkcje wykonawcze, planowanie, koncentrację oraz pamięć. Ze względu na swoją prostotę i wysoką użyteczność kliniczną jest szeroko stosowany we wstępnej ocenie zaburzeń poznawczych, w tym w kierunku otępienia, choroby Alzheimera oraz innych zaburzeń neurologicznych. Należy jednak podkreślić, że test rysowania zegara pełni funkcję badania przesiewowego i nie stanowi samodzielnej podstawy do rozpoznania. Jego wynik powinien być zawsze interpretowany w kontekście pełnego badania klinicznego, do którego zalicza się wywiad, ocenę funkcjonalną pacjenta oraz (w razie potrzeby) pogłębioną diagnostykę neuropsychologiczną.
Na czym polega test rysowania zegara?
Test rysowania zegara, podobnie jak Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego (test MMSE), należy do najpopularniejszych metod przesiewowej oceny funkcji poznawczych. Wchodzi również w skład wielu bardziej złożonych narzędzi przesiewowych. Na czym polega test rysowania zegara?
Zadaniem badanego (w zależności od wersji testu) jest narysowanie tarczy zegara i/lub wypełnienie jej liczbami oznaczającymi poszczególne godziny. Większość wariantów tego testu uwzględnia też zaznaczenie odpowiednimi wskazówkami godziny podanej przez badającego, zwykle 11.10. Udowodniono bowiem, że to właśnie ta konfiguracja wskazówek najlepiej pozwala na wychwycenie różnorodnych błędów poznawczych.
Test rysowania zegara – interpretacja wyników
Interpretacją wyników powinien zajmować się specjalista, najczęściej lekarz neurolog lub psycholog. Dla przykładu przeważnie ocenia się następujące parametry stworzonego przez pacjenta rysunku:
- wielkość zegara – zegar jest uważany za mały, jeśli ma mniej niż 4 cm (typowe m.in. dla choroby Huntingtona), a za duży, jeśli ma powyżej 13 cm (typowe m.in. dla choroby Alzheimera);
- jakość samej grafiki – brak precyzji w rysowaniu linii powoduje zniekształcenie tarczy zegara lub też liczby są trudne do odczytania. Wskazówki mogą nie być proste albo nie łączą się w środku tarczy, a samo wykonanie zegara jest niedokładne. To typowe częściej dla choroby Huntingtona;
- błędne zaznaczenie wskazanej przez specjalistę godziny;
- błędy koncepcyjne – brakuje liczb, koła lub wskazówek, wskazówki mają niewłaściwą długość, pacjent zapisuje godzinę na zegarze, kolejność liczb jest błędna. To typowe częściej dla choroby Alzheimera;
- zaburzenia przestrzenne i/lub zaburzenia planowania – błędy polegające na nieprawidłowym rozmieszczeniu liczb: przerwy między liczbami świadczące o zaburzeniach planowania, pomijanie jednej strony tarczy, niewłaściwe rozmieszczenie liczb bez konkretnego wzorca;
- perseweracje – kontynuacja lub powtarzanie czynności mimo zaniku wywołującego ją bodźca, np. rysowanie więcej niż dwóch wskazówek zegara.
Test rysowania zegara nie powinien być jedynym elementem diagnostycznym. Najczęściej stanowi uzupełnienie rozpoznania bazującego na rezonansie magnetycznym lub tomografii komputerowej mózgu i badaniach laboratoryjnych krwi. Ewentualnie jest pierwszym wykonanym testem, którego następstwem będzie rozszerzenie diagnostyki o wspomniane badania obrazowe.
Test rysowania zegara – wskazania
Podstawowe wskazania do wykonania testu rysowania zegara to podejrzenie następujących chorób:
- demencja (otępienie);
- choroba Huntingtona;
- choroba Alzheimera;
- choroba Parkinsona;
- udar mózgu;
- wszelkie problemy z pamięcią, koncentracją, orientacją.
Test rysowania zegara można wykonać także po urazach głowy oraz jako badanie przesiewowe w przypadku osób starszych.
Test rysowania zegara – przeciwwskazania
Test jest bardzo bezpieczny i praktycznie nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do jego wykonania. Jedynie należy mieć na uwadze ewentualne trudności w jego wykonaniu u pacjentów niepiśmiennych, z poważnymi zaburzeniami widzenia oraz przy braku zdolności rozumienia poleceń. Podkreśla się też, że test rysowania zegara jest badaniem przesiewowym, więc sam wynik nie wystarcza do postawienia diagnozy.
Polecane produkty:
|
Omega 3
Olej Omega 3 to czysty, 100% naturalny produkt pozyskiwany z rośliny o nazwie Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens). Tłoczony jest na zimno co sprawia, że zachowuje wszystkie, cenne składniki. Stanowi m.in. wsparcie dla mózgu ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Wójcik D., Szczechowiak K., Wybrane wersje testu rysowania zegara w praktyce klinicznej – analiza porównawcza ilościowych i jakościowych systemów oceny, Aktualn Neurol 2019, 19 (2), p. 83–90.
- Sapilak B., Pokorna-Kałwak D., Narzędzia geriatryczne w praktyce lekarza POZ – test rysowania zegara, Lekarz POZ, 6/2017.
