RSQ Technologies

Kolano biegacza to powszechna nazwa kontuzji wynikającej z zespołu pasma biodrowo-piszczelowego (ang. ITBS – Illio Tibial Band Syndrome).

Często pod terminem “kolano biegacza” włączone są inne patologie stawu kolanowego, jak chondromalacja rzepki czy konflikt rzepkowo-udowy. Szczególnie narażeni na tą kontuzję są biegacze długodystansowi i inni sportowcy podejmujący długotrwały wysiłek kończyn dolnych.

Kolano biegacza ITBS

Przyczyny

Pasmo biodrowo-piszczelowe to sztywna taśma kolagenowa, przebiegająca od grzebienia biodrowego do kości piszczelowej. Na kości biodrowej jest ono zrośnięte ze ścięgnem mięśnia naprężacza powięzi szerokiej oraz pośladkowego wielkiego jako przyczep. Gdy mięsień pośladkowy średni nie radzi sobie ze stabilizacją miednicy, dochodzi do większej aktywności mięśnia pośladkowego wielkiego oraz naprężacza powięzi szerokiej, co powoduje wzrost napięcia pasma biodrowo-piszczelowego.

Napięte pasmo dociska leżącą pod nim unerwioną tkankę łączną do kłykcia bocznego kości udowej powodując ból i stan zapalny.

Kolana szpotawe oraz pronacyjne ustawienie stopy (płaskostopie) zwiększają ryzyko wystąpienia tej kontuzji.

Źródłem schorzenia jest zatem:

  • wielokrotnie powtarzany ruch zgięcia i wyprostu w stawie kolanowym, połączone ze zwiększonym obciążeniem;
  • ucisk tkanek leżących pod pasmem biodrowo-piszczelowym;
  • zapalenie kaletki oraz ścięgien także wywołane uciskiem.

Objawy

Dolegliwości bólowe występują w przednio-bocznej okolicy stawu kolanowego. Ból może pojawiać się dopiero po pewnym czasie biegu i nie ustaje, gdy wysiłek jest kontynuowany. Ból występuje przy napięciu mięśnia pośladkowego wielkiego, np. podczas wchodzenia po schodach lub wstawaniu z pozycji siedzącej.

Diagnostyka

Celem diagnostyki wykonuje się badanie przedmiotowe i podmiotowe pacjenta.

To najczęstszych i najbardziej miarodajnych funkcjonalnych testów diagnostycznych można zaliczyć testy:

Celem uzupełnienia diagnostyki poleca się wykonanie badań: RTG, MR czy USG. Służą one jednak bardziej do wykluczenia innych przyczyn dolegliwości, niż do potwierdzenia omawianej.

Test Obera

Służy do oceny przykurczu pasma biodrowo-piszczelowego. Pacjent leży na zdrowym boku, fizjoterapeuta zgina chorą kończynę dolną w stawie kolanowym pod kątem prostym, a następnie wykonuje wyprost kończyny w stawie biodrowym z jednoczesną stabilizacją miednicy drugą dłonią. Z tej pozycji kończyna dolna zostaje przywiedziona.

Sklep Spirulina

Jeżeli badana kończyna nie osiągnie odpowiedniego stopnia przywiedzenia lub szybko pojawi się ruch zgięcia i rotacji,
wtedy mamy do czynienia z przykurczem pasma biodrowo-piszczelowego.

Test ten z reguły nie prowokuje bólu, jednakże jeśli się pojawi, zlokalizowany jest w okolicy kłykcia bocznego kości udowej.

Test Renne

Terapeuta prosi pacjenta o wykonanie przysiadu na chorej kończynie do momentu uzyskania 30-40-stopniowego zgięcia w stawie kolanowym. Pojawiający się i narastający ból w okolicy kłykcia bocznego kości udowej świadczy o pozytywnym wyniku testu.

Test Noble’a

Test kompresyjny Noble’a służy do oceny przykurczu mięśnia napinacza powięzi szerokiej.

Pacjent powinien leżeć na plecach, badający natomiast zgina kończynę w stawie kolanowym do kąta 90 stopni, a staw biodrowy –
do kąta 50 stopni, utrzymując ją w tej pozycji. Następnie terapeuta palcami ręki leżącej na udzie próbuje wywrzeć lekki ucisk na boczny kłykieć kości udowej. Drugą ręką wykonuje bierny wyprost kończyny w stawie kolanowym przy zgięciu stawu biodrowego i wzrastającym ucisku bocznego kłykcia kości udowej. W pozycji zgięcia 40 stopni poleca się choremu powoli w pełni wyprostować staw kolanowy.

Dolegliwości bólowe, zlokalizowane dystalnie i proksymalnie w przebiegu ITB, świadczą o przykurczu mięśnia lub pasma. Jeżeli jednak
przy wzrastającym wyproście stawu kolanowego pojawia się ból po stronie grzbietowej uda, to spowodowany jest on przykurczem mięśni kulszowo-udowych.

Jak leczyć kolano biegacza?

W pierwszej kolejności należy postępować według reguły R.I.C.E. Obejmuje ona 4 kroki:

  • Rest – odpoczynek;
  • Ice – lód, schładzanie;
  • Compression – ucisk w przypadku opuchlizny (niezbyt mocny, bandaż elastyczny lub opaska uciskowa);
  • Elevation – uniesienie kontuzjowanej kończyny z podporem (w przypadku opuchlizny).

Szczególnie ważne jest czasowe zaniechanie treningów lub ograniczenie ich do dystansu, który nie powoduje dolegliwości. Pomocne mogą być żele lub maści o działaniu chłodzącym, przeciwzapalnym i przeciwbólowym.

Rehabilitacja

Postępowanie fizjoterapeutyczne powinno być ukierunkowane na rozluźnienie pasma biodrowo-piszczelowego oraz wzmocnienie mięśnia pośladkowego średniego.

Zmniejszenie napięcia pasma biodrowo-piszczelowego można uzyskać poprzez:

  • rozluźnianie mięśnia naprężacza powęzi szerokiej (masaż poprzeczny, techniki mięśniowo-powięziowe);
  • rozluźnianie mięśnia pośladkowego wielkiego;
  • relaksację poizometryczną naprężacza powięzi szerokiej;
  • masaż głęboki pasma biodrowo-piszczelowego.
  • autoterapię: ćwiczenia rozciągające.

Z kolei wzmacnianie mięśnia pośladkowego średniego następuje poprzez:

  • odwodzenie uda przy zgiętym stawie kolanowym, również z oporem;
  • ćwiczenia z taśmą gumową;
  • trening mięśnia na siłowni.

Bardzo skuteczne jest także stosowanie zabiegów fizykalnych, takich jak jonoforeza, ultradźwięki czy krioterapia. Dodatkowo czynności terapeutyczne uzupełnia się kinesiotapingiem.

Bibliografia

  1. Lewandowska A., Ratuszek-Sadowska D., Hoffman J., (i inni), Czynniki ryzyka i najczęstsze urazy narządu ruchu u osób uprawiających biegi długodystansowe, Journal of Education, Health and Sport, 7/2017.
  2. Robak A., Pencuła M., Charakterystyka uszkodzeń kończyn dolnych u biegaczy oraz przebieg i wyniki rehabilitacji, Zeszyty Naukowe WSSP, 17/2013.
  3. Piotrowski J., Drozdek A., Baryła A., (i inni), Przeciążenie pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS), Rehabilitacja, 1/2016.
Polecane produkty:

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław