Glikogen

Spis treści

Polish Fascua Symposium
Polish Fascua Symposium

Glikogen stanowi materiał zapasowy mięśni szkieletowych człowieka (i wszystkich ssaków). Jest polisacharydem zbudowanym z cząsteczek glukozy.

 

Powstawanie

Glikogen powstaje:

  • w wyniku kondensacji wchłoniętej w jelitach glukozy;
  • z glukozy resyntetyzowanej z krążącego we krwi kwasu mlekowego (jednak w znacznie mniejszym stopniu).

Do jego syntezy dochodzi głównie na drodze przemian tlenowych glukozy, jednak w sytuacjach silnie stresogennych lub w wyniku intensywnego wysiłku (podczas deficytu tlenowego) aktywacji w mięśniach ulega szlak przemian beztlenowych. W ich wyniku produkuje się kwas mlekowy.

Fruktoza i galaktoza ulegają przekształceniu do glukozy. Część przyjętej glukozy przedostaje się do krwi obwodowej. Tam jest rozpoznawana przez receptory trzustkowe i powoduje nasilone wydzielanie insuliny przez komórki β oraz zmniejszenie sekrecji glukagonu.

Glukoza wychwycona przez komórki wątroby podlega fosforylacji i zostaje zatrzymana w wątrobie. Dzieje się tak, gdyż G6P (glukozo-6-fosforan) nie przechodzi przez błony komórkowe i nie może opuścić komórek wątrobowych. G6P następnie przekształca się w energię lub w wolne kwasy tłuszczowe i triacyloglicerole oraz (przy istniejącej zdolności magazynowania) podlega konwersji do glikogenu.

Sklep Spirulina
Sklep Spirulina

Uwarunkowane istnieniem otoczki wodnej wokół cząsteczek glikogenu zapotrzebowanie tego związku na przestrzeń jest bardzo duże. Przez to w wątrobie zmagazynowane może być tylko około 100 g glukozy. Każdy nadmiar glukozy zamienia się przede wszystkim w triacyloglicerole i odkłada w tkance tłuszczowej.

Magazynowanie

Składnikiem magazynowanym w największych ilościach w komórkach wątrobowych jest właśnie glikogen. Zwiększenie stężenia glukozy we krwi sprzyja magazynowaniu się glikogenu w wątrobie. Z kolei zmniejszenie stężenia glukozy we krwi powoduje glikolizę i przechodzenie glukozy z wątroby do krwi. Na tej zasadzie wątroba utrzymuje stałe stężenie glukozy we krwi, co nazywa się glukostatem wątrobowym.

Organizmy zwierzęce magazynują węglowodany w postaci glikogenu w wątrobie i mięśniach. Ze względu na to, że węglowodany odkładane w komórkach wiążą wodę (potrzebują zatem przestrzeni) i ponadto zawierają mniej energii, organizm człowieka preferencyjnie gromadzi energię w postaci tłuszczu. Mimo że odkładanie glikogenu można porównać z gromadzeniem skrobi, proces ten nie odgrywa żadnej roli w żywieniu człowieka. Dzieje się tak, ponieważ zasoby glikogenu w produktach spożywczych gotowych do spożycia ulegają niemal całkowicie rozłożeniu.

W mięśniach szkieletowych magazynowane jest do 0,5 kg glikogenu. Powstająca tam w wyniku rozkładu glikogenu glukoza nie przechodzi do krwiobiegu i tym samym nie podlega metabolizmowi w innych niż mięśnie szkieletowe tkankach.

Glikogen jako źródło energii

Glikogen mięśniowy nie wiąże się bezpośrednio z regulacją stężenia glukozy we krwi. W mięśniach brak jest glukozo-6-fosfatazy, zatem powstający w czasie rozpadu glikogenu glukozo-6-fosforan nie może być przekształcony w glukozę. Nie może tym samym zasilić puli glukozy we krwi. Glikogen mięśniowy służy raczej jako rezerwa energii dla komórek mięśni szkieletowych. Ze względu na to, że ATP i inne wysokoenergetyczne fosforany wystarczają jedynie na kilka sekund wysiłku, a zaopatrzenie tkanek w energię pochodzącą ze źródeł zewnętrznych za pośrednictwem krwi wymaga czasu, glikogen mięśniowy stanowi w fazie przejściowej jedyne źródło energii.

Bibliografia

  1. Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.


Polecane produkty:

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów
Centrum Fizjoterapeuty
Sklep Fizjoterapeuty
Bezpłatne konsultacje
Kubek dla Fizjoterapeuty
Oferty pracy

Najpopularniejsze w zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *