Borelioza

Kwas hialuronowy

Borelioza (łac. borreliosis)

znana również jako krętkowica kleszczowa lub choroba z Lyme.

Jest to choroba zakaźna spowodowana ukąszeniem przez kleszcza, który był zakażony. Pierwszym i typowym objawem jest wysypka, zazwyczaj rozciągająca się poza miejsce ukąszenia. Nieleczona może rozprzestrzeniać się na inne części ciała (kleszcz przenosi do naszego ciała bakterie). W niektórych przypadkach może to spowodować poważne objawy, często nawet bardzo odległe w czasie, bo w miesiąc po pierwszym ukąszeniu kleszcza. Przyjęcie antybiotyku zazwyczaj jest w stanie zwalczyć infekcję.

Co to jest borelioza?

Borelioza to choroba spowodowana ukąszeniem przez kleszcza, który jest zainfekowany (zarodki bakterii) o nazwie Borrelia. Istnieją różne rodzaje tej bakterii Borrelia burgdorferi powodujące boreliozę. Nazwa pochodzi od miasta w USA, gdzie został po raz pierwszy opisany przypadek tej choroby.

 

kleszcze

 

Jak możemy zachorować na boreliozę?

Bakterie, które powodują tę chorobę mieszkają w niektórych zwierzętach. Są to przede wszystkim gryzonie, takie jak myszy, niektóre ptaki i inne małe zwierzęta. Bakteria jednak dla zwierząt nie jest szkodliwa.
Kleszcze to małe stworzenia o wielkości główki od szpilki. Karmią się one przez ugryzienia skóry, ssąc krew od zwierząt, takich jak myszy, a czasami i ludzi. W ten sposób część kleszczy rozsiewa bakterie, które powodują boreliozę.
Kleszcze nie mogą skakać bądź latać, ale wspinają się po roślinności np. wysokich trawach czy liściach (w miejscu przejść ludzi). Gdy odczują, że zbliża się „ofiara” spadają na człowieka i zaczynają się pożywiać. Jeśli zainfekowany kleszcze ugryzie człowieka, wówczas bakterie mogą spowodować zachorowanie. Bakteria, która wywołuje boreliozę nie jest przekazywana z człowieka na człowieka.

Uwaga!
Większość kleszczy nie jest zainfekowana przez bakterie, które powodują boreliozę. Dlatego większość ukąszeń kleszczy nie spowoduje zachorowania.

Po ugryzieniu przez kleszcza w czasie 24-48 godzin bakterie przechodzą do człowieka. Kleszcze są małe i trzymają się na ludzkim ciele po ugryzieniu, dopóki człowiek ich nie znajdzie i nie zlikwiduje, bądź sam nie naje się do syta. Następnie ssą krew, która jest im niezbędna do życia. Bakterie potrzebują zazwyczaj około 24 godzin, czasami mniej, aby zarazić człowieka. Jeśli w ciągu 24 godzin po ugryzieniu usuniemy kleszcza, wówczas jest mniejsze prawdopodobieństwo rozwoju choroby, nawet jeśli to był zainfekowany kleszcz.

To tylko niektóre kleszcze, które są zakażone i trzymają się na skórze (dość długo) są przyczyną boreliozy. Jednak kleszcze są bardzo małe, a często nie powodują bólu gdy gryzą, więc łatwo tego po prostu nie zauważyć. Wielu ludzi, u których rozwija się borelioza nawet nie pamiętają, czy też nie wiedzą, że ugryzł ich kleszcz.
Bakterie, które zostały przekazane z zakażonego kleszcza do skóry mnożą się w krwiobiegu i wędrują do innych części ciała, aby wywołać objawy. Te części ciała, które są głównie dotknięte to: skóra, stawy, nerwy i serce.

 

Czarnuszka

 

Borelioza – objawy

Objawy boreliozy możemy podzielić na 3 etapy:

Etap I: wczesna reakcja na miejscowe zakażenie skóry.

Może rozwinąć się w każdym czasie od 3 – 36 dni po ukąszeniu przez zakażonego kleszcza. Objawy:

– wysypka to klasyczny objaw boreliozy. Typowa wysypka to rumień wędrujący. Jednak ten objaw nie zawsze występuje. Może to zależeć od niektórych gatunków wywołujących tę chorobę. W większości jednak ludzie z boreliozą mają lub mieli tę wysypkę. Wysypka ma zwykle pojedynczy okrągły czerwony znak, który rozprzestrzenia się na zewnątrz powoli w ciągu kilku dni. Krąg jest coraz większy (wędruje od miejsca ukąszenia). Rozprzestrzeniając się na zewnątrz, powierzchnia wewnętrzna staje się bledsza. Dlatego też wysypka ta często jest nazywana jako „strzał w dziesiątkę”.
Wysypka zazwyczaj rozciąga się co najmniej na 5 centymetrów, jednak może być znacznie większa. Zwykle jest bezbolesna oraz nie swędzi za bardzo. Gdy jest w miejscach dla nas niewidocznych np. na plecach możemy jej nawet nie zauważyć. Bez leczenia rumień wędrujący zazwyczaj znika samoistnie w czasie 3-4 tygodni. Jednak to, że wysypka blednie nie oznacza, że organizm poradził sobie, zwalczył zakażenie.

Uwaga!
Wiele ukąszeń owadów powoduje małe czerwone plamy „uczuleniowe”, a wysypka pojawia się wkrótce po ugryzieniu. Jednak te objawy szybko znikają. Rumień wędrujący różni się tym, że rozwija się kilka dni po ukąszeniu, trwa przez dłuższy okres oraz zawiera typowo rozpraszający kolisty kształt.

– objawy grypopodobne – występują w około 1/3 przypadków. Objawy to zmęczenie, ogólne bóle, bóle głowy, gorączka, dreszcze i sztywność karku. Objawy te są często łagodne i przechodzą w ciągu kilku dni, nawet bez wdrożenia leczenia (jednak zakażenie może nie zostać zlikwidowane).
W niektórych przypadkach zakażenie nie postępuje dalej, nawet bez leczenia, gdyż układ immunologiczny może usuwać infekcję. Jednakże w pewnych przypadkach nie leczona choroba postępuje do drugiego etapu.

Etap II: rozwój choroby.

Może rozwijać się u ludzi nieleczonych przez okres od kilku tygodni do kilku miesięcy po ukąszeniu. Rozprzestrzenienie bakterii następuje po całym ciele od miejsca pierwotnego zakażenia. Objawy są zmienne, ale mogą obejmować jeden lub więcej z następujących:

– problemy w jednym lub w kilku stawach. Są one najczęściej związane ze stawem kolanowym. Nasilenie problemów może wahać się od epizodów łagodnego bólu stawów (zapalenia stawów), do ciężkiego zapalenia stawów, które wywoła ból. Epizody zapalenia stawów trwają średnio 3 miesiące.

– problemu neurologiczne. U niektórych osób z boreliozą rozwija się zapalenie nerwów, szczególnie nerwów w obrębie twarzy. Może to spowodować zatrzymanie pracy na przebiegu włókien nerwowych oraz osłabienie twarzy. Może wystąpić zapalenie tkanek wokół mózgu (zapalenie opon mózgowych) oraz zapalenie mózgu.

– problemy z sercem. U niektórych osób z boreliozą rozwija się stan zapalny serca (zapalenie mięśnia sercowego) i powstają inne problemy z sercem. Może to spowodować takie objawy jak np. zawroty głowy, duszność, ból w klatce piersiowej i uczucie, że Twoje serce boje za szybko, nieregularnie (kołatanie serca).

– wysypka. Na kilku obszarów ciała (nie koniecznie tam gdzie nastąpiło ugryzienie kleszcza), może pojawić się wysypka podobna do rumienia wędrującego (opisany powyżej). Te wysypki „wtórne” wydają się być mniejsze niż w I etapie. Ta zanika w ciągu 3-4 tygodni. Od czasu do czasu mogą pojawić się niebiesko-czerwone guzki zwane limfocytoma (ang. lymphocytoma ). Mogą one rozwinąć się na skórze, szczególnie na płatkach uszu i wokół sutków.
Rzadko dotyczy narządów takich jak oczy, nerki czy wątroba.

Etap III: trwała (przewlekła) borelioza.

Ten etap może rozwijać się od kilku miesięcy do kilku lat po zakażeniu. Może rozwijać się po tak długim czasie nawet, gdy wcześniej nie mieliśmy żadnych objawów choroby takich jak zapalenie stawów, skóry, nerwów, mózgu czy serca. Problemy mózgowe mogą obejmować łagodne zmieszanie i problemy z pamięcią, koncentracją, nastrojem, osobowością czy z równowagą. Problemy te niekiedy mogą powodować schizofrenię.

Borelioza – rozpoznanie

W większości przypadków rozpoznanie etapu I boreliozy jest bardzo proste poprzez typowe objawy. Oznacza to, że typowa wysypka niekiedy z objawem grypopodobnym zaczynają wskazywać na boreliozę (lecz nie muszą).
Rozpoznanie etapu II i III jest nieco trudniejsze. Przydatne stają się badania krwi (chociaż nie zawsze są jednoznaczne) w diagnostyce choroby jeżeli podejrzewa się objawy. Od czasu do czasu pobiera się próbki płynu z miejsc zapalenia stawów lub fragmenty skóry i przekazuje do zbadania.

Borelioza – leczenie

Antybiotyki zazwyczaj zwalczają infekcję. Rodzaj antybiotyku zależy od momentu, w którym zdiagnozowano chorobę, mają na to wpływ jeszcze inne sytuacje. Lekarz będzie wiedział co robić. U większości osób borelioza rozpoznana jest w pierwszym etapie, wówczas leczenie będzie zapobiegało rozwojowi etapu II i III.

Borelioza – jak zapobiegać

Poniższe porady zmniejszają ryzyko wystąpienia choroby:

1. Jeśli to możliwe należy unikać obszarów, gdzie żyją zainfekowane kleszcze, zwłaszcza w miesiącach letnich (wówczas mamy odkryty duży obszar ciała). Będąc na wsi należy trzymać się z dala od wysokich zarośli czy traw, gdyż kleszcze wdrapują się na nie czekając na „przechodnia”.

2. Jeśli mieszkasz lub odwiedzasz obszar, w którym występują kleszcze powinieneś nosić odpowiednią odzież okrywającą skórę. Np. koszulę z długimi rękawami i długie spodnie wpuszczone w skarpetki. Najlepiej sprawdzają się jasne tkaniny, ponieważ kleszcza najłatwiej zauważyć na jasnym tle.

3. Sprawdzać całe ciało każdego dnia, aby być pewnym, że nie nabyliśmy kleszcza oraz usunąć te, które zasiedliły się na naszej skórze. Zrób to dokładnie zwłaszcza u dzieci.

4. Rozważ użycie spray’u czy kremów na kleszcze, rozpylając czy wcierając w skórze.

5. Wykąp się bądź weź prysznic po powrocie do domu z miejsc, w których mogły czyhać kleszcze.

6. Upewnij się, że nie przyniosłeś do domu kleszczy na odzieży.

7. Upewnij się, że zwierzęta nie przyniosły kleszcza do domu w swoim futrze.

Jak usunąć kleszcza

1. Delikatnie chwyć kleszcza jak najbliżej punktu zamocowania jego do skóry. Zrób to najlepiej za pomocą drobnych pęset lub szczypiec czy urządzeń do usuwania kleszczy.

2. Ciągnij stopniowo ku górze, z dala od skóry i co bardzo ważne, w jedną stronę. Kleszcze zazwyczaj “wkręcają się” w prawą stronę, dlatego wyrywaj go w lewą. Uważaj by nie zgnieść kleszcza.

Niedrogie urządzenia do usuwania kleszczy mogą być dostępne w gabinetach weterynaryjnych, w internecie, w sklepach z artykułami do domu i ogrodu. Są bardzo przydatne, dla osób, które często są narażone na kontakt z kleszczami. Powinny one być stosowane zgodnie z instrukcją podaną przez producenta.

Jak usunąć kleszcza?

Nie rób:

– nie przypalaj kleszcza np. papierosem;
– nie stosuj wazeliny, alkoholu, zmywacza do paznokci lub innych substancji, ponieważ może to pobudzić kleszcza do wprowadzenia do skóry zainfekowanych bakterii, to z pewnością zwiększy ryzyko przeniesienia zakażenia;
– nie wyciągaj kleszcza palcami, przy pomocy paznokci;
– nie ściskaj kleszcza.

Po usunięciu oczyść skórę i umyj ręce.

Borelioza – prognoza (rokowania)

Jeśli pacjent jest leczony antybiotykiem w I etapie choroby, ma bardzo duże szanse na całkowite wyleczenie, bez dalszych komplikacji.

Jeśli chory nie jest leczony w etapie I, może dojść do rozwinięcia się choroby i pojawienia objawów z etapu II lub III. Jednak często są one łagodne i przemijają. Są to m.in. wysypka na skórze, łagodne bóle stawów. Jednak u niektórych ludzi rozwijają się poważne objawy, jeśli są w etapie II czy III. Leczenie antybiotykami na etapie II lub III jest zwykle pozytywne. Jednak może być konieczne długotrwałe przyjmowanie antybiotyków.

Polecane produkty:

  Rehabilitacja kadry olimpijskiej

1 komenarz

  1. Mariusz 3 kwietnia 2017 w 12:46- Odpowiedz

    Krew nie jest potrzebna kleszczom dożycia tylko do wytworzenia jaj.A ja poznaję,że mam kleszcza bo miejsce gdzie się przyssał okropnie swędzi.

Zostaw komentarz