Chondromalacja to uszkodzenie chrząstki stawowej obejmujące jej rozmiękanie, pękanie oraz stopniową utratę prawidłowej struktury. Może sprzyjać rozwojowi zmian zwyrodnieniowych. Najczęściej rozpoznaje się chondromalację rzepki, która może powodować ból przedniej części kolana, uczucie sztywności oraz dyskomfort podczas wchodzenia po schodach, wykonywania przysiadów czy długotrwałego siedzenia. Ze względu na to, ze chrząstka stawowa ma ograniczone zdolności regeneracyjne, ważna jest wczesna diagnostyka i odpowiednio dobrane postępowanie lecznicze. Obejmuje ono przede wszystkim fizjoterapię, odpowiednio dobraną i regularną aktywność fizyczną, kontrolę masy ciała oraz ograniczenie czynników nadmiernie obciążających staw.
Chondromalacja
Chondromalacja to pojęcie, którym pierwotnie określano rozmiękanie chrząstki stawowej rzepki i związane z nim zmiany morfologiczne. Współcześnie termin ten stosuje się również w odniesieniu do chrząstki pokrywającej powierzchnie stawowe w innych stawach.
Zgodnie z definicją chondromalacja jest procesem obejmującym rozmiękanie, degenerację i stopniowe uszkadzanie chrząstki stawowej. Wraz z jego postępem mogą powstawać pęknięcia i ubytki chrząstki, którym niekiedy towarzyszą ból stawu, sztywność stawu oraz dolegliwości nasilające się podczas ruchu lub obciążania.
Objawy chondromalacji
W medycynie, w jednej z najczęściej stosowanych klasyfikacji wyróżnia się następujące stopnie chondromalacji (zależnie od zaawansowania zmian):
- I stopień – chrząstka stawowa jest zmiękczona i obrzęknięta, ale jej powierzchnia pozostaje zasadniczo ciągła;
- II stopień – pojawiają się powierzchowne pęknięcia i nieregularności chrząstki, obejmujące mniej niż 50% jej grubości;
- III stopień – pęknięcia chrząstki stawowej są głębokie i obejmują ponad 50% jej grubości, ale kość podchrzęstna nie jest jeszcze odsłonięta;
- IV stopień – dochodzi do pełnej utraty chrząstki w danym miejscu i odsłonięcia kości podchrzęstnej.
Wyższy stopień chondromalacji oznacza bardziej zaawansowane uszkodzenie chrząstki. Jego rozległość jednak nie zawsze odpowiada nasileniu objawów odczuwanych przez pacjenta. Najczęstszą dolegliwością jest ból stawu pojawiający się lub nasilający podczas ruchu i obciążania. W przypadku chondromalacji rzepki ból lokalizuje się zwykle w przedniej części kolana. Może nasilać się podczas wchodzenia i schodzenia po schodach, chodzenia pod górę, wykonywania przysiadów, klęczenia oraz długotrwałego siedzenia ze zgiętymi kolanami. Są to czynności zwiększające nacisk rzepki na powierzchnię stawową kości udowej.
Diagnostyka chondromalacji
Podstawą diagnostyki chondromalacji jest wywiad, badanie kliniczne oraz ocena funkcjonowania stawu. Najważniejszym nieinwazyjnym badaniem obrazowym jest rezonans magnetyczny (MRI), który umożliwia ocenę chrząstki stawowej oraz określenie lokalizacji i rozległości jej uszkodzenia. W diagnostyce różnicowej lekarz może zlecić również zdjęcie RTG, które nie uwidacznia bezpośrednio chrząstki, ale pozwala ocenić struktury kostne i wykryć ewentualne inne nieprawidłowości w obrębie stawu.
Rezonans magnetyczny można wykonać bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego prowadzącego leczenie w poradni specjalistycznej (najczęściej jest to ortopeda). Jeśli pacjent nie pozostaje pod opieką takiej poradni, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może wystawić skierowanie do odpowiedniego specjalisty. Badanie można również wykonać prywatnie, przy czym poszczególne placówki mogą mieć własne wymagania dotyczące skierowania. W zależności od badanego stawu, zastosowania środka kontrastowego i wybranej pracowni koszt rezonansu magnetycznego wynosi około 500-1000 zł.
Chondromalacja – leczenie
Podstawą leczenia chondromalacji jest zmiana nawyków i codziennego trybu życia, a więc:
- unikanie długotrwałego siedzenia, systematyczna aktywność fizyczna oraz ćwiczenia siłowe i ćwiczenia wydolnościowe;
- fizjoterapia skupiająca się na rozluźnianiu mięśni i indywidualnym doborze ćwiczeń do stopnia chondromalacji oraz występujących objawów;
- suplementacja wspomagająca stawy i chrząstkę stawową, np. kolagen, kwas hialuronowy, witamina D, witamina C, chondroityna i glukozamina;
- zdrowa, zbilansowana dieta zapobiegająca występowaniu niedoborów pokarmowych.
Farmakoterapia uszkodzeń chrząstki stawowej powinna umożliwiać pacjentowi ograniczenie ilości stosowanych leków przeciwbólowych przy zachowaniu ich skutecznego działania. Wdraża się ją przede wszystkim wtedy, gdy ból utrudnia codzienne funkcjonowanie. Nie zastępuje jednak ćwiczeń, które są podstawą leczenia zachowawczego. Wspomagająco można stosować również iniekcje dostawowe wykorzystujące składniki fizjologicznie występujące w organizmie, takie jak kwas hialuronowy i kolagen, a także metody ortobiologiczne, m.in. osocze bogatopłytkowe (PRP) oraz koncentrat aspiratu szpiku kostnego.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kurowska A., Postępowanie rehabilitacyjne u pacjenta z chondromalacją rzepki I/II stopnia – studium przypadku, 2018.
- Witoński D., Chondromalacja – rozpoznanie czy nihilizm diagnostyczny?, Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, 5/2016.
- Gryglewicz J., Dragan D., Uszkodzenia chrząstki stawowej – mechanizmy zachodzące w chrząstce, diagnostyka, epidemiologia, możliwości leczenia zachowawczego, Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, 2/2023.
