Nadmierne napięcie mięśni oznacza stan, w którym mięśnie pozostają zbyt napięte również w spoczynku, nawet gdy nie wykonują ruchu. Może wiązać się m.in. z przeciążeniem, stresem lub bólem, a nawet chorobami neurologicznymi. Z tego względu samo rozluźnianie i masowanie nie zawsze przynosi długotrwałą poprawę. Jeśli dolegliwości się utrzymują, warto skonsultować się z fizjoterapeutą. Oceni on przyczynę nadmiernie napiętych mięśni i dobierze odpowiednie postępowanie, w tym ćwiczenia wzmacniające jeśli będą wskazane.
Nadmierne napięcie mięśni – przyczyny
Do możliwych przyczyn i czynników sprzyjających nadmiernemu napięciu mięśni należą:
- przeciążenie mięśni – intensywny trening, powtarzalne ruchy, długotrwała aktywność lub długie utrzymywanie wymuszonej (np. pochylonej) postawy, zwłaszcza jeśli mięśnie nie są odpowiednio przygotowane do obciążenia;
- brak regeneracji – niewystarczająca ilość snu, częste treningi bez odpoczynku;
- nieprawidłowa postawa i wzorce ruchowe – mogą powodować zwiększoną pracę niektórych mięśni;
- urazy – napięcie może być reakcją ochronną organizmu po uszkodzeniu mięśnia, stawu lub więzadła;
- silny stres i napięcie emocjonalne – mogą powodować mimowolne utrzymywanie mięśni w napięciu, szczególnie w okolicy karku, barków i żuchwy;
- ograniczenie ruchomości stawu – mięśnie mogą kompensować brak prawidłowego zakresu ruchu;
- odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe – zwłaszcza dotyczące magnezu, potasu, wapnia i sodu (mogą sprzyjać m.in. bolesnym skurczom mięśni);
- niewłaściwe obciążenie treningowe – nagłe zwiększenie intensywności, objętości lub częstotliwości ćwiczeń.
Na wiele wymienionych czynników mamy wpływ poprzez codzienne postępowanie. Inaczej jest w przypadku chorób neurologicznych, które również mogą powodować wzmożone napięcie mięśniowe. Dlatego ustalenie przyczyny dolegliwości ma znaczenie dla doboru odpowiedniego postępowania.
Patologiczne nadmierne napięcie mięśni – spastyczność
Spastyczność to zwiększone napięcie mięśniowe w odpowiedzi na bierne rozciąganie. Charakterystyczne jest to, że opór mięśnia rośnie wraz ze wzrostem szybkości wykonywanego ruchu. Spastyczność jest jednym z objawów uszkodzenia górnego neuronu ruchowego. Jej przyczyną jest zaburzenie kontroli odruchów rdzeniowych przez ośrodkowy układ nerwowy, prowadzące do nadmiernej pobudliwości odruchu na rozciąganie. W zależności od choroby ośrodkowego układu nerwowego i lokalizacji uszkodzenia wyróżnia się różne postacie kliniczne spastyczności. Może ona obejmować np. połowę ciała, jedną kończynę, kończyny dolne lub wszystkie cztery kończyny.
Do oceny stopnia wzmożonego napięcia mięśniowego stosuje się m.in. skalę Ashwortha. Prezentuje się ona następująco:
- 0 – brak zwiększonego napięcia mięśniowego;
- 1 – niewielkie zwiększenie napięcia, wyczuwalne jako krótkotrwały opór podczas biernego zginania lub prostowania kończyny;
- 2 – wyraźniejsze zwiększenie napięcia, ale kończynę nadal można łatwo zginać i prostować;
- 3 – znaczne zwiększenie napięcia, ruch bierny trudny do wykonania;
- 4 – kończyna sztywna w ustawieniu zgięciowym lub wyprostnym.
Spastyczność leczy się m.in. poprzez rehabilitację. Postępowanie często ma charakter objawowy, ponieważ nie zawsze istnieje możliwość całkowitego wyleczenia choroby podstawowej, która ją spowodowała. W zależności od potrzeb rehabilitację można uzupełnić innymi metodami leczenia.
Nadmierne napięcie mięśni – jak sobie z nim radzić?
Jeśli wzmożone napięcie mięśni nie wynika z choroby neurologicznej, warto podjąć działania ukierunkowane na czynniki, które je nasilają. Może to oznaczać wprowadzenie dni na regenerację (jeśli dużo trenujemy), naukę radzenia sobie ze stresem lub częstsze przerwy w pracy wymagającej długiego utrzymywania jednej pozycji. W czasie takiej przerwy można się poruszać, delikatnie rozciągnąć i wykonać kilka prostych ćwiczeń.
Dobrym rozwiązaniem jest również współpraca z fizjoterapeutą. Specjalista oceni możliwe przyczyny dolegliwości i indywidualnie dobierze sposób postępowania. W zależności od potrzeb może zastosować techniki terapii manualnej pomagające zmniejszyć napięcie mięśni oraz zalecić odpowiednio dobrane ćwiczenia do wykonywania w domu, w tym ćwiczenia wzmacniające. Połączenie fizjoterapii, ćwiczeń i zmiany codziennych nawyków może pomóc w uzyskaniu długotrwałej poprawy.
Polecane produkty:
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów i ich płynność ruchu. Dodatkowo pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i powierzchni oka. Wpływa także na elastyczność i właściwe uwodnienie tkanek. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Witkowski D., Ciepłucha J., Jóźwik K., System pomiarowy niekontrolowanego napięcia mięśni nóg, PAK, 12/2010.
- Zalewska A., Kułak W., Sochoń K., Wojtkowski J., Fizjoterapeutyczne metody postępowania w spastyczności, 2020.
- Wojtyczek Ł., Zaburzenia czynnościowe w układzie mięśniowym, Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2005, 1, 77–80.
