Medfile

Choroba Perthesa (inaczej jałowa martwica głowy kości udowej) jest dziecięcą chorobą o niejasnej etiologii. Za główną przyczynę jej powstawania uznaje się zaburzenia krążenia w obrębie tkanki kostnej. Dotyczy głownie chłopców (aż w 80%), najczęściej między 5. a 8. rokiem życia. Jednak dziewczynki gdy zachorują, osiągają gorsze wyniki leczenia końcowego. Zwykle choroba Perthesa dotyczy jednego stawu.

Choroba Perthesa - objawy i leczenie

Opis choroby

Początkowo choroba może nie dawać żadnych objawów. Z czasem zauważa się dodatni objaw Trendelenburga. Kolejnymi objawami są:

  • utykanie (spowodowane ograniczeniem fazy podparcia chorej kończyny dolnej);
  • przykurcz mięśniowy (ograniczający zwłaszcza odwodzenie i rotację wewnętrzną);
  • zanik mięśni uda (spowodowany oszczędzaniem chorej kończyny);
  • skrócenie długości względnej kończyny.

Okresy choroby

Choroba Perthesa dzieli się na 4 okresy:

  1. Początkowe objawy – (2-3 miesiące) rozwijają się wstępne, dyskretne objawy, takie jak utykanie, ból i ograniczenie ruchomości w stawie. Obserwuje się również zmniejszenie grubości chrząstki nasadowej.
  2. Okres sklerotyzacji – (od 4 do 12 miesięcy) stwierdza się klinicznie przykurcze, ból i ograniczenie ruchomości. Proces martwiczy obejmuje fragment lub całość kości udowej. U połowy chorych dodatkowo zauważa się zmiany w szyjce kości udowej (staje się nierówna i zagęszczona).
  3. Okres fragmentacji – (od 6 do 18 miesięcy) niekiedy głowa kości udowej zanika całkowicie. W tym czasie dochodzi do stopniowego zastępowania obumarłej kości nową tkanką kostną. Kość udowa cechuje się w tym okresie największą podatnością na odkształcenia.
  4. Zmiany utrwalone i okres odbudowy – ma miejsce całkowita przebudowa nasady, najczęściej powstają zniekształcenia prowadzące w późniejszym okresie do zwyrodnienia.

Istnieje także bardzo znany podział Catteralla, który wyróżnia 4 grupy:

  1. Martwica kości ograniczona jest do przedniej części nasady, nigdy nie dochodzi do powstawania martwiaków.
  2. Zmiany martwicze obejmują 50% przednio-górnej części nasady, może tworzyć się szczytowy martwiak.
  3. Martwica obejmuje prawie całą nasadę z dużym martwiskiem.
  4. Cała nasada ulega martwicy i fragmentacji.

Choroba Perthesa – leczenie

Cele leczenia obejmują:

  • odciążenie chorego stawu w celu minimalizowania deformacji;
  • ustawienie stawu zapewniające odpowiednie centrowanie głowy kości udowej;
  • zapobieganie zanikom mięśniowym i przykurczom.

Podstawą leczenia jest postępowanie rehabilitacyjne. Jest ono ściśle uzależnione od okresu choroby.

Okres I i II

Konieczne jest całkowite odciążenie chorego stawu za pomocą wyciągu pośredniego. Zabrania się chodzenia, klękania i wstawania. Kończyna dolna powinna być ułożona w zgięciu, odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej uda do 30 stopni z założeniem gipsu biodrowego.

Sklep Spirulina

Okres III

W tym okresie wprowadza się stopniowo kinezyterapię oraz fizykoterapię.

Zalecane są ćwiczenia czynne oraz bierne w odciążeniu, a jeśli kończyna chora znajduje się w gipsie, można zastosować ćwiczenia synergistyczne. Ciekawym pomysłem są ćwiczenia lokomocyjne w basenie, ponieważ woda dodatkowo zapewnia odciążenie.

Zobacz również: Kinezyterapia – podział ćwiczeń.

Zabiegi fizykalne obejmują zabiegi z zastosowaniem pola magnetycznego, krioterapię oraz elektrostymulację.

Okres IV

Rozpoczyna się stopniowe obciążenie chorej kończyny dolnej, pionizację i naukę chodu. Przez najbliższe 2-3 lata wskazane jest leczenie zachowawcze w sposób ciągły oraz stosowanie sprzętu ortopedycznego (szyny Thomasa, balkoniki, kule).

Zobacz również: Pionizacja pacjenta i nauka chodu.

Podsumowanie

Bagatelizowanie objawów oraz opóźnianie wdrożenia leczenia może prowadzić do poważnych powikłań. Może dochodzić do ciężkich zniekształceń stawu biodrowego, utrwalonych przykurczy, stanów zapalnych chorego biodra, zaburzeń chodu i ograniczeń zakresu ruchomości biodra. Objawy wskazujące na jałową martwicę głowy kości udowej należy poważnie obserwować i natychmiast skonsultować się z lekarzem ortopedą, pediatrą i fizjoterapeutą.

Bibliografia

  1. Gaździk T., Ortopedia i traumatologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009.
  2. Kruczyński J., Szulc A., Wiktora Degi Ortopedia i rehabilitacja. Wybrane zagadnienia z zakresu chorób i urazów narządu ruchu dla studentów i lekarzy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.
Polecane produkty:

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław