Fizjoexpert Futuro

Zaburzenia czucia typu ośrodkowego spowodowane są uszkodzeniami w centralnym układzie nerwowym.

 

Czym są zaburzenia czucia?

Pojęcie to jest często stosowane w neurologii i stanowi ogólną nazwę dla różnego rodzaju nieprawidłowości w odbieraniu bądź przekazywaniu wszelkich informacji o bodźcach do mózgu. Ponadto mogą przybrać różną formę, począwszy od niedoczulicy, poprzez przeczulicę, aż do parestezji. Innymi słowy, mogą być osłabione, wyostrzone bądź przyjąć formę czucia spaczonego, czyli takiego, które w normalnych i fizjologicznych warunkach nie występuje.

Zobacz również: Czucie eksteroceptywne, czucie teleceptywne.

Do przyczyn dolegliwości można zaliczyć między innymi:

  • wszelkie urazy mechaniczne – wówczas dolegliwości występują w okolicy uszkodzonego nerwu;
  • wypadnięcie dysku – objawy mogą przypominać rwę kulszową;
  • ucisk na nerwy obwodowe;
  • niedobory witamin, głównie witaminy B12;
  • choroby mózgu lub inne, np. zespół Guillaina-Barrego;
  • uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Ośrodkowy układ nerwowy

Ośrodkowy układ nerwowy (OUN, CUN) stanowi najważniejszą część układu nerwowego człowieka. Chronią go kości czaszki i kręgosłup, gdyż delikatne struktury odpowiadają za wiele życiowych funkcji.

Podstawowy podział OUN obejmuje podział na mózgowie oraz rdzeń kręgowy. Mózgowie z kolei obejmuje następujące struktury:

  • rdzeń przedłużony;
  • tyłomózgowie;
  • śródmózgowie;
  • międzymózgowie;
  • kresomózgowie.

Każda z tych części mózgowia pełni inne, ważne funkcje. Przykładowo w rdzeniu przedłużonym znajdują się ośrodki, które kierują bezwarunkowymi odruchami takimi jak regulacja ciśnienia krwi lub oddychanie. Natomiast w międzymózgowiu znajdują się między innymi ośrodki głodu i sytości, a także popędu płciowego.

Dodatkowo kresomózgowie dzieli się na płaty: czołowy, ciemieniowy, potyliczny i skroniowy. Również w tym przypadku każdy z nich odpowiada za coś innego. W efekcie płat potyliczny zawiera ośrodki wzrokowe, płat czołowy ośrodki związane z pamięcią, płat ciemieniowy ośrodki czucia skórnego i rozumienia, a płat czołowy ośrodki pamięci i koncentracji.

Opisany został jednak podstawowy podział ośrodkowego układu nerwowego. Warto wiedzieć, że to skomplikowana w budowie i funkcjonowaniu struktura, która do tej pory nie została w pełni poznana. W zależności od miejsca uszkodzenia OUN można wyróżnić różnego rodzaju zaburzenia czucia.

Konferencje Bioptron

Zobacz również: Opony rdzenia kręgowego i mózgowia.

Zaburzenia czucia typu ośrodkowego

W zależności od ich źródła możemy wyszczególnić następujące rodzaje dolegliwości:

  • korowe;
  • torebkowe;
  • wzgórzowe;
  • pniowe;
  • rdzeniowe.

Korowe zaburzenia czucia

To zmiany związane są z polem projekcyjnym kory czuciowej w zakręcie zaśrodkowym półkuli mózgu. Do głównych objawów można tutaj zaliczyć:

  • zaburzenia czucia – zazwyczaj plackowate;
  • brak zaburzeń czucia wibracji i ułożenia;
  • współistniejące upośledzenie precyzji ruchu w kończynach;
  • brak bólu.

Torebkowe zaburzenia czucia

Dotyczą połowy ciała po stronie przeciwnej do ogniska uszkodzenia, zaburzeniu ulegają wszystkie rodzaje czucia.

Objawy współistniejące (ze względu na bliskie położenie drogi piramidowej i wzrokowej względem drogi czuciowej w torebce wewnętrznej) obejmują:

  • spastyczny niedowład połowiczy;
  • zaburzenia w polu widzenia o charakterze niedowidzenia połowiczego.

Wzgórzowe zaburzenia czucia

Występują na skutek niedrożności naczyń wzgórzowych. Objawy obejmują:

  • połowicze zaburzenia czucia;
  • towarzyszący ból samoistny, wyzwalany przez dotyk (hiperpatia), pacjent nie określa lokalizacji;
  • osłabione czucie głębokie, niemożność identyfikacji przez dotyk znanych przedmiotów.

Z kolei objawy współistniejące to:

  • przemijający niedowład połowiczy wiotki;
  • niedowład nerwu twarzowego typu ośrodkowego;
  • ruchy mimowolne pląsawiczo-atetotyczne lub zaburzenia ataktyczne, towarzyszące ruchom celowym wraz z zaburzeniami czucia ułożenia.

Pniowe zaburzenia czucia

Są spowodowane uszkodzeniami dróg czuciowych na poziomie pnia mózgu.

W rezultacie objawiają się naprzemiennymi zaburzeniami czucia o charakterze połowiczym – porażenia spastyczne lub wiotkie nerwów czaszkowych, występują po stronie ogniska uszkodzenia, a nerwów obwodowych po stronie przeciwnej.

Rdzeniowe zaburzenia czucia

Występują zależnie od miejsca i rozległości uszkodzenia czuciowych dróg rdzeniowych. W efekcie:

  • przy uszkodzeniach wewnętrznych rdzenia pojawia się czucie rozszczepione;
  • uszkodzenie dróg czuciowych na zewnątrz rdzenia powoduje objaw “wstępowania” zaburzeń czucia.

Bibliografia

  1. Kwolek A., Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
Polecane produkty:

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław