Leptyna to odkryty w 1994 roku hormon białkowy produkowany przez adipocyty, czyli komórki tkanki tłuszczowej. Działa na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego między tkanką tłuszczową a mózgiem. Kiedy zapasy tłuszczu rosną, komórki tkanki tłuszczowej wydzielają więcej leptyny i ilość przyjmowanych pokarmów zmniejsza się.
Leptyna – funkcje
Receptory leptyny znajdują się w tkance tłuszczowej brunatnej. Wykazano, że leptyna wzmaga aktywność białek rozprzęgających i w ten sposób bezpośrednio zwiększa wydatkowanie energii przez tkanki obwodowe. Leptyna działa jako część pętli zwrotnej, dzięki której ilość tkanki tłuszczowej może (poprzez sygnał humoralny) regulować pobieranie pokarmów. Innymi słowy, jest to zasadniczy czynnik wpływający na pobudliwość ośrodków pokarmowych. Leptyna wpływa na:
- lipogenezę – spowalnia ją, jak również obniża zawartość trójglicerydów we krwi. Działając bezpośrednio na adipocyty obniża ekspresję genów kodujących główne enzymy szlaku biosyntezy kwasów tłuszczowych;
- lipolizę – prowadzi do znacznego obniżenia masy tkanki tłuszczowej. Przeprowadzono liczne badania na zwierzętach, które wykazały wywołany przez leptynę spadek wielkości adipocytów bez zmiany ich liczby i kurczenie się wewnątrzkomórkowych kropli lipidowych;
- regulację utleniania kwasów tłuszczowych – pod wpływem leptyny w tkance tłuszczowej może dochodzić do zwiększonego utleniania substratów energetycznych;
- metabolizm glukozy – powoduje spadek oporności na insulinę.
U ludzi zdarzają się rzadko mutacje inaktywujące gen leptyny. Wywołują one otyłość pojawiającą się już na początku życia. Jednakże, u osób otyłych z prawidłowymi genami leptyny, jej stężenie w osoczu krwi jest podwyższone wprost proporcjonalnie do procentowej zawartości tkanki tłuszczowej.
Leptyna – działanie
Leptyna działa jak czynnik sytości. Spożyte i wchłonięte w przewodzie pokarmowym składniki pokarmowe pobudzają adipocyty do wydzielania leptyny bezpośrednio i pośrednio poprzez insulinę z wysp trzustkowych. Leptyna poprzez ośrodki pokarmowe w podwzgórzu wpływa hamująco na przyjmowanie pokarmów. W efekcie tego zmniejsza magazynowanie energii w tkance tłuszczowej.
U ludzi z nadwagą występuje duże stężenie tego hormonu we krwi, proporcjonalne do masy tkanki tłuszczowej, a także jednoczesny brak hamowania spożywania posiłków. Świadczy to braku wrażliwości ośrodka sytości na wzrastające stężenie leptyny we krwi i na przewagę oddziaływania podwzgórzowego neuropeptydu Y na ośrodek głodu.
Eksperymenty
Interesującym odkryciem jest stwierdzenie, że infuzja leptyny do komór mózgu wywołuje utratę masy kostnej. Działanie to wydaje się niezależne od jej wpływu na apetyt. Jednakże rola leptyny w metabolizmie kości nie jest jeszcze poznana.
Receptory leptyny obecne są zarówno w różnych tkankach obwodowych, jak i w mózgu. U gryzoni, zmniejszenie stężenia leptyny w osoczu krwi wywołane głodzeniem wiąże się z zahamowaniem dojrzewania i zmniejszeniem czynności tarczycy. Sugeruje się, że są to odpowiedzi adaptacyjne spowodowane sygnałem o niedoborze kalorii, jakim jest zmniejszenie stężenia leptyny.
Polecane produkty:
|
Omega 3
Olej Omega 3 to czysty, 100% naturalny produkt pozyskiwany z rośliny o nazwie Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens). Tłoczony jest na zimno co sprawia, że zachowuje wszystkie, cenne składniki. Stanowi m.in. wsparcie dla mózgu ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
- Gogga P., Karbowska J., Meissner W., Kochan Z., Rola leptyny w regulacji metabolizmu lipidów i węglowodanów, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 65/2011.
- Stachowicz M., Janas-Kozik M., Olszanecka-Glinianowicz M., Chudek J., Rola leptyny w zaburzeniach odżywiania się – współczesne poglądy, Psychiatria Polska, 5/2013.
