Komórki receptorowe to wyspecjalizowane komórki lub zakończenia nerwowe odbierające bodźce ze środowiska zewnętrznego i wewnętrznego. Przekształcają je w impulsy nerwowe i przekazują do układu nerwowego. Dzięki komórkom receptorowym organizm wie, co zrobić w danym momencie, jak dostosować się do aktualnej sytuacji oraz potrafi odbierać bodźce zmysłami (słuch, węch, dotyk itd).
Czym są komórki receptorowe?
Każda komórka eukariotyczna wykazuje szeroką zdolność do odbioru, selekcji, analizy i odpowiedzi na sygnały odbierane ze środowiska, również od innych komórek w przypadku organizmów wielokomórkowych. Sygnalizacja międzykomórkowa jest procesem niezbędnym dla funkcjonalnej integracji organizmów. Odbiór sygnałów zewnątrzkomórkowych jest możliwy między innymi dzięki istnieniu wyspecjalizowanych struktur białkowych, określanych mianem receptorów. Białka te posiadają nie tylko zdolność odbioru sygnału, lecz również umiejętność tłumaczenia i przekazywania zawartej w nim informacji do wewnątrzkomórkowych układów efektorowych, realizujących poprzez bardziej lub mniej skomplikowane szlaki metaboliczne swoistą odpowiedź komórki.
Można więc powiedzieć, że komórki receptorowe to inaczej wyspecjalizowane komórki w organizmie, które odbierają bodźce z otoczenia lub z wnętrza ciała i przekształcają je w impulsy nerwowe. W fizjologii wyróżnia się następujące rodzaje receptorów:
- fotoreceptory – reagują na światło w oku (pręciki i czopki w siatkówce);
- mechanoreceptory – reagują na nacisk, dotyk, wibracje lub dźwięk (np. w skórze i uchu);
- chemoreceptory – reagują na substancje chemiczne (np. węch i smak);
- termoreceptory – reagują na temperaturę;
- nocyceptory – reagują na bodźce bólowe.
Zobacz również: Nocycepcja.
Wyróżnia się także inny podział receptorów ze względu na źródło bodźca, który odbierają. Są to:
- eksteroreceptory – odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego i dzielą się na kontaktoreceptory (np. ciałka Meissnera, czyli receptory dotyku bądź ciałka Krausego, ciałka Ruffiniego odbierające różnicę między temperaturami) oraz na telereceptory (odbierają bodźce znajdujące się w pewnej odległości od organizmu, np. bodźce słuchowe czy wzrokowe);
- interoreceptory – odbierają bodźce dochodzące z wnętrza organizmu. Dzielą się dodatkowo na proprioreceptory (odbierają bodźce informujące o ruchu, pozycji i równowadze organizmu), wisceroreceptory (odbierają bodźce mechaniczne lub chemiczne z różnych narządów wewnętrznych) oraz angioreceptory (odbierają bodźce mechaniczne lub chemiczne, np. stężenie dwutlenku węgla w aorcie).
Komórki receptorowe są rozsiane po całym organizmie człowieka. Znajdują się zarówno w tkankach mających bezpośredni kontakt ze światem zewnętrznym (np. skóra, gałka oczna), jak i w tych, które znajdują się wewnątrz ciała (np. powierzchnie stawowe, mięśnie, narządy wewnętrzne).
Komórki receptorowe – funkcje
Za podstawowe funkcje komórek receptorowych uznać można:
- odbieranie bodźców – receptory wykrywają rozmaite bodźce pochodzące zarówno z otoczenia, jak i z wnętrza organizmu (np. światło, dźwięk, dotyk, substancje chemiczne);
- przekształcanie bodźców w impulsy nerwowe – receptory zamieniają energię bodźca na sygnał elektryczny w procesie zwanym transdukcją sensoryczną;
- przekazywanie informacji do układu nerwowego – receptory przesyłają impulsy do neuronów i dalej do mózgu;
- umożliwianie odbierania wrażeń zmysłowych – dzięki receptorom możliwe jest prawidłowe działanie zmysłów, takich jak widzenie, słyszenie, smak, węch czy odczuwanie dotyku.
Podsumowując, komórki receptorowe odbierają bodźce, przekształcają je w impulsy nerwowe i przekazują do układu nerwowego, co pozwala organizmowi reagować na otoczenie. Dzięki nim codzienne życie jest funkcjonalne, sprawne i przyjemne.
Polecane produkty:
|
Omega 3
Olej Omega 3 to czysty, 100% naturalny produkt pozyskiwany z rośliny o nazwie Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens). Tłoczony jest na zimno co sprawia, że zachowuje wszystkie, cenne składniki. Stanowi m.in. wsparcie dla mózgu ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Medycyna Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
- Brzozowski T., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2019.
