Wrzeciona mięśniowe to niewielkie struktury anatomiczne znajdujące się w tkance mięśniowej, o kształcie wrzecionowatym (stąd ich nazwa). Bez przerwy informują układ nerwowy o tym, w jakim stopniu rozciąga się dany mięsień, aby dzięki temu na bieżąco utrzymywać potrzebne napięcie do jego aktywacji i pracy.
Czym są wrzeciona mięśniowe?
Wrzeciona mięśniowe to specjalne receptory czucia głębokiego (proprioreceptory) zlokalizowane wewnątrz mięśni szkieletowych. Reagują na rozciąganie mięśnia i przekazują tę informację do rdzenia kręgowego oraz mózgu. Pod względem budowy anatomicznej każde wrzeciono mięśniowe składa się z następujących elementów:
- włókna intrafuzalne – specjalne, cienkie włókna mięśniowe znajdujące się wewnątrz wrzeciona. Mogą być workowate lub łańcuszkowate. Obrazowo można powiedzieć, że to właśnie one są swoistymi czujnikami rozciągania danego mięśnia;
- torebka łącznotkankowa – otacza włókna intrafuzalne, podobnie jak torebka stawowa otacza staw;
- unerwienie czuciowe – aby wrzeciona mięśniowe mogły spełniać swoją rolę, muszą być bardzo dobrze unerwione. W największym stopniu udział w tym unerwieniu odgrywają włókna nerwowe czuciowe typu Ia (bardzo szybkie, reagują na tempo rozciągania mięśnia) oraz typu II (informują głównie o stopniu rozciągnięcia mięśnia);
- unerwienie ruchowe – za unerwienie ruchowe wrzecion mięśniowych odpowiadają głównie motoneurony gamma, które regulują czułość wrzecion.
To istotne i bardzo dobrze poznane struktury anatomiczne, dzięki którym możliwa jest aktywność mięśniowa.
Wrzeciona mięśniowe – funkcje
Wrzeciona mięśniowe są receptorami, które reagują zwłaszcza na rozciąganie mięśni, ale są także aktywowane w trakcie wykonywania ruchów dowolnych. Stanowią źródło bezpośrednich (monosynaptycznych) wpływów proprioceptywnych do motoneuronów rdzenia kręgowego. Klasyczny przykład ich działania prezentuje się następująco:
- lekarz uderza młoteczkiem neurologicznym w ścięgno;
- mięsień się rozciąga;
- wrzeciono mięśniowe wysyła sygnał do ośrodkowego układu nerwowego;
- w odpowiedzi na to mięsień się kurczy;
- powstaje charakterystyczny odruch prostowania kolana, co jest pożądaną reakcją ciała na pierwotne uderzenie młoteczkiem neurologicznym i świadczy o prawidłowej współpracy mięśnia (ścięgna) z układem nerwowym.
Na poniższym filmie możemy zobaczyć jak wygląda to w praktyce (tzw. odruch kolanowy):
To właśnie wrzeciona mięśniowe odpowiadają za kontrolę napięcia mięśniowego, propriocepcję oraz kontrolę ruchów złożonych, globalnych i tych precyzyjnych. Dzięki nim mamy wiedzę odnośnie położenia kończyn i ruchu własnego ciała nawet w ciemności czy przy zamkniętych oczach. Możemy również sprawnie poruszać się, wykonywać prace manualne, uprawiać sporty i aktywności fizyczne.
Wrzeciona mięśniowe można porównać do biologicznych czujników regulacyjnych, które chronią mięsień przed nadmiernym rozciągnięciem, ale jednocześnie zapobiegają jego nadmiernemu rozluźnieniu. Na podstawie odbieranych bodźców uruchamiany jest m.in. odruch na rozciąganie, stabilizujący pracę mięśni i zmniejszający ryzyko urazów. Istotną rolę odgrywają tutaj motoneurony gamma, które regulują napięcie włókien intrafuzalnych i pozwalają utrzymać odpowiednią czułość wrzeciona podczas ruchu oraz stabilizację postawy ciała, szczególnie w zadaniach wymagających dokładności.
Sprawnie działający układ wrzecion mięśniowych umożliwia także szybkie, automatyczne reakcje na nagłe bodźce zewnętrzne, czyli tzw. automatyzmy ruchowe zachodzące bez świadomej kontroli.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy na stawy i skórę
Kwas hialuronowy zapewnia mazi stawowej właściwości lepko-sprężyste, przez co zmniejsza ból w stawach. Dodatkowo wypełnia przestrzenie w naskórku redukując zmarszczki. Sprawia, że skóra wygląda młodziej i polepsza się jej odcień, dając też efekt ... Zobacz więcej... |
|
Kolagen w proszku na stawy, kości i skórę
Kolagen bioalgi zawiera aż 97% hydrolizowanego kolagenu. Jego opatentowana formuła sprawia, że wchłanialność jest na bardzo wysokim poziomie. Wspomaga łagodzenie objawów już istniejących chorób stawów, dodatkowo zapobiegając pojawianiu się nowych. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Krutki P., Adaptacje wpływów proprioceptywnych z wrzecion mięśniowych na motoneurony w następstwie treningu siłowego i wytrzymałościowego, 2022.
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
