Przetaczanie krwi (inaczej: transfuzja krwi) to procedura medyczna polegająca na dożylnym podaniu pacjentowi krwi lub jej wybranych składników. Przetaczane mogą być koncentrat krwinek czerwonych, osocze lub płytki krwi. Jest stosowana głównie w przypadku znacznej utraty krwi, ciężkiej niedokrwistości oraz niektórych chorób hematologicznych i stanów zagrażających życiu. Aby transfuzja krwi była bezpieczna, konieczne jest potwierdzenie zgodności krwi dawcy i biorcy. Niezgodność może prowadzić do groźnej reakcji poprzetoczeniowej, w tym ostrego konfliktu serologicznego.
Postępowanie przed przetaczaniem krwi
Decyzję o przetoczeniu krwi lub jej składników podejmuje lekarz prowadzący. Powinien poinformować pacjenta o planowanej transfuzji oraz uzyskać jego ustną lub pisemną zgodę na wykonanie procedury. Pacjent ma prawo nie wyrazić zgody na przetoczenie krwi, a odmowa powinna zostać potwierdzona pisemnym oświadczeniem.
Przed przetoczeniem należy sprawdzić, czy w dokumentacji pacjenta znajduje się wynik badania grupy krwi. Podstawą do zamówienia krwi lub jej składników może być wyłącznie potwierdzony wynik grupy krwi uzyskany na podstawie dwóch oznaczeń wykonanych z dwóch próbek krwi pobranych od tego samego pacjenta, w różnym czasie i z dwóch różnych miejsc wkłucia. Nie należy opierać się wyłącznie na informacji o grupie krwi zawartej w karcie informacyjnej z pobytu w innym szpitalu.
Przetaczanie krwi – na czym polega?
Przetaczanie krwi to procedura medyczna, w której pacjent otrzymuje: krew pełną, koncentrat krwinek czerwonych, osocze, płytki krwi lub inne składniki krwi. Celem jest ratowanie życia, stabilizacja stanu pacjenta lub uzupełnienie brakujących elementów krwi.
Proces przetaczania krwi można przedstawić w następujących etapach:
- dobór zgodnej grupy krwi – przed podaniem krwi pacjentowi niemal zawsze wykonuje się próbę zgodności, aby uniknąć reakcji immunologicznej. Wyjątkiem są wyłącznie stany krytyczne, gdy rzeczywiście nie ma na to czasu, a opieszałość z pewnością i tak poskutkuje zgonem pacjenta;
- przygotowanie składników krwi – krew jest wcześniej przebadana, podzielona na składniki i przechowywana w banku krwi;
- podanie do żyły – najczęściej przez wenflon (kaniula dożylna) w ręce. Krew płynie przez specjalny zestaw z filtrem w odpowiednim tempie;
- monitorowanie pacjenta – kontroluje się ciśnienie, tętno, temperaturę organizmu i ewentualne reakcje;
- zakończenie i obserwacja – po transfuzji pacjent pozostaje pod nadzorem, aby wychwycić ewentualne powikłania.
Zgodnie ze statystykami Narodowego Centrum Krwi średnie dzienne zapotrzebowanie na krew w Polsce wynosi około 4 tysiące jednostek (czyli około 1800 litrów). W skali całego kraju przetacza się rocznie ponad milion jednostek składników krwi, które ratują życie pacjentów w szpitalach.
Przetaczanie krwi – wskazania
Najczęściej krew przetacza się pacjentom w dwóch sytuacjach:
- poważny uraz, w trakcie którego doszło do uszkodzenia naczyń tętniczych i tym samym do wykrwawienia się pacjenta;
- operacje chirurgiczne, zwłaszcza te przedłużające się, w trakcie których pacjent stracił sporo krwi własnej.
Wskazaniem do transfuzji krwi jest jednak również ciężkiego stopnia niedokrwistość, czy stan skrajnie niskiego poziomu hemoglobiny, małopłytkowość przebiegająca z krwawieniem oraz wrodzone niedobory składników krwi. Niekiedy kobieta potrzebuje przetoczenia krwi w trakcie ciężkiego i powikłanego porodu. Innym razem krew podaje się pacjentom onkologicznym, gdy produkcja krwi w szpiku kostnym jest upośledzona (np. w przebiegu białaczki).
Przetaczanie krwi – przeciwwskazania
Najważniejsze przeciwwskazania do przetaczania krwi są następujące:
- brak zgodności grup krwi między dawcą a biorcą;
- dodatnia próba krzyżowa;
- udokumentowana ciężka reakcja hemolityczna po poprzedniej transfuzji krwi;
- alergia na składniki krwi.
Innych przeciwwskazań nie ma. Transfuzja krwi jest próbą ratowania życia, zatem nawet w przebiegu chorób przewlekłych, zaawansowanych i niewyrównanych lekarze decydują się na ten krok.
Co to jest konflikt serologiczny?
Mianem konfliktu serologicznego określa się reakcję układu odpornościowego, w której organizm biorcy rozpoznaje antygeny znajdujące się na krwinkach czerwonych dawcy jako obce i zaczyna wytwarzać przeciwko nim przeciwciała. W rezultacie dochodzi do niszczenia przetoczonych krwinek czerwonych. Może to prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak wstrząs, ostra niewydolność nerek czy stan bezpośrednio zagrażający życiu.
Konflikt serologiczny może wystąpić nie tylko po przetoczeniu niezgodnej krwi, ale również w czasie ciąży. Dochodzi do niego, gdy między krwią matki i płodu występuje niezgodność antygenowa, a układ immunologiczny matki wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko krwinkom czerwonym płodu.
Polecane produkty:
|
Spirulina + Żelazo - wsparcie dla hemoglobiny
Spirulina + Żelazo od bioalgi jest 100% naturalnym, roślinnym źródłem żelaza. Jest bardzo dobrze przyswajalne przez organizm człowieka, dzięki czemu uzupełnia niedobory żelaza, ale również innych, ważnych składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Zasady organizacji leczenia krwią i jej składnikami w podmiotach leczniczych, Kielce 2020.
- Korsak J., Fabijańska-Mitek J., Jędrzejczak W., Nowacka E., Radziwon P., Rzepecki P., Wytyczne w zakresie leczenia krwią i jej składnikami oraz produktami krwiopochodnymi w podmiotach leczniczych, 2024.
