Grupa krwi to najpopularniejsza klasyfikacja określająca, które dokładnie antygeny lokalizują się na powierzchni czerwonych krwinek (erytrocytów). Najbardziej znane układy grup krwi to system AB0 oraz czynnik Rh. Znając swoją grupę krwi możemy ustalić, jaka krew może zostać przyjęta w razie potrzeby jej przetoczenia, komu możemy oddać własną krew celem ratowania życia, a także czy przebieg całej ciąży będzie bezpieczny dla dziecka i kobiety (tzw. konflikt serologiczny).
Co to jest grupa krwi?
Nauka o grupach krwi, czyli o antygenach znajdujących się na krwinkach czerwonych i skierowanych do nich przeciwciałach rozwija się od przeszło 112 lat. Początek dało jej odkrycie układu grupowego ABO przez Karola Landsteinera. Umożliwiło ono w znacznym zakresie dobór bezpiecznej krwi do przetaczania oraz rozwój chirurgii, immunologii, hematologii i transplantologii. Do 2011 roku znano 30 układów grupowych obejmujących ponad 300 antygenów.
Pojęcie grup krwi odnosi się współcześnie do wszystkich antygenów na krwinkach czerwonych. W układzie AB0 wyróżnia się cztery główne grupy: A, B, AB i 0 (zero). Czynnik Rh (oznaczany jako + lub -) wskazuje na obecność lub brak antygenu Rh na powierzchni krwinek.
Antygeny zaczynają kształtować się na powierzchni erytrocytów w okolicach 6. tygodnia życia płodowego. Jednak pełną ekspresję wykazują dopiero kilka miesięcy po urodzeniu. Szacuje się, że około 2. roku życia można określić grupę krwi u dziecka. Przynależność ta jest niezmienna, co oznacza, że już do końca życia będziemy posiadać tę samą grupę krwi, bez możliwości jej zmiany.
Dziedziczenie grupy krwi
Grupa krwi zależy od odziedziczonej kombinacji dwóch spośród trzech alleli: IA, IB oraz i. Wszystko zależy od tego, jakie allele mieli rodzice, dziadkowe i pozostałe pokolenia wstecz. Allel i jest recesywny. Pod względem dziedziczenia prezentuje się to następująco:
- grupa krwi A: genotyp IA IA lub IA i;
- grupa krwi B: genotyp IB IB lub IB i;
- grupa krwi AB: genotyp IA IB;
- grupa krwi 0: genotyp i i.
Z kolei dziedziczenie czynnika Rh prezentuje się następująco: wyróżniamy dwa podstawowe allele Rh. Jest to allel Rh+ (dominujący) oraz allel Rh− (recesywny). Osoba Rh+ może mieć genotyp Rh+Rh+ lub Rh+Rh−, z kolei osoba Rh− ma genotyp Rh−Rh−. To właśnie obecność na błonie erytrocytu antygenu zwanego czynnikiem Rh określamy jako Rh+, a jego brak jako Rh-.
Grupy krwi – rodzaje
Wyróżniamy 4 podstawowe grupy krwi:
- grupa krwi A – na powierzchni erytrocytów znajdują się antygeny A, natomiast w surowicy krwi przeciwciała anty-B;
- grupa krwi B – na powierzchni erytrocytów znajdują się antygeny B, natomiast w surowicy krwi przeciwciała anty-A;
- grupa krwi 0 – na powierzchni erytrocytów nie ma żadnych antygenów, natomiast w surowicy krwi znajdują się przeciwciała anty-A i anty-B;
- grupa krwi AB – na powierzchni erytrocytów znajdują się antygeny A i antygeny B, natomiast w surowicy krwi nie ma żadnych przeciwciał.
Zgodnie z najnowszymi statystykami medycznymi, w Polsce mieszka najwięcej posiadaczy grupy krwi A Rh+. Najmniej jest natomiast osób z grupą krwi AB Rh-. Ma to ogromne znacznie dla współczesnej medycyny, zwłaszcza jeśli pojawia się konieczność przetoczenia krwi, np. śródoperacyjnie lub u pacjentów po urazach krwotocznych. Jeśli chodzi o ten aspekt, możliwości przetaczania krwi prezentują się następująco:
- AB+ – ze względu na brak przeciwciał w surowicy może otrzymać dowolną grupę krwi;
- AB- – może otrzymać następujące grupy krwi: 0-, B-, A-, AB-;
- A+ – może otrzymać grupy krwi: 0-, 0+, A-, A+;
- A- – może otrzymać 0- i A-;
- B+ – może otrzymać 0-, 0+, B-, B+;
- B- – może otrzymać grupę krwi 0- i B-;
- 0+ – może otrzymać grupę krwi 0- lub 0+;
- 0- – może otrzymać wyłącznie grupę krwi 0-.
Każdy człowiek powinien znać swoją grupę krwi. W przypadku błędnego przetoczenia może dojść do poważnych reakcji niezgodności krzyżowej, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Przykładem takiego powikłania jest reakcja hemolityczna, w której układ immunologiczny zaczyna atakować przetoczoną krew, rozpoznając ją jako obcą. Prowadzi to do rozpadu czerwonych krwinek, co może skutkować gorączką, dreszczami, bólem w klatce piersiowej, ostrą niewydolnością nerek, a w skrajnych przypadkach nawet śmiercią.
Polecane produkty:
|
Spirulina + Żelazo - wsparcie dla hemoglobiny
Spirulina + Żelazo od bioalgi jest 100% naturalnym, roślinnym źródłem żelaza. Jest bardzo dobrze przyswajalne przez organizm człowieka, dzięki czemu uzupełnia niedobory żelaza, ale również innych, ważnych składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Krauss H., Gibas-Dorna M., Fizjologia człowieka. Podstawy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2021.
- Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016.
- Fabijańska-Mitek J., Gieleżyńska A., Koza K., Nowe układy grupowe krwi, Postępy Nauk Medycznych, t. XXV, nr 7, 2012.
- Dembińska-Kieć A., Naskalski J., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2009.
