RSQ Technologies

Przysadka leży na podstawie mózgu. Jest małym gruczołem zaliczanym zarówno do ośrodkowego układu nerwowego, jak i do narządów wewnątrzwydzielniczych. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ponieważ pełni bardzo ważne funkcje.

 

Położenie

Przysadka położona jest na podstawie mózgu ku tyłowi od skrzyżowania wzrokowego i do przodu od ciał suteczkowych. Położenie to odpowiada części pośrodkowej środkowego dołu czaszki, która wytwarza głębokie wgłębienie, siodło tureckie, zawierające dół przysadki. W rezultacie przysadka położona jest w tym dole i całkowicie go wypełnia.

Budowa

Przysadka złożona jest z dwóch płatów nierównej wielkości:

  • większego przedniego, który zawiera właściwą tkankę gruczołową;
  • mniejszego tylnego, czyli nerwowego, który objęty jest przez płat przedni ze strony przedniej i z boków. Płat tylny łączy się z lejkiem międzymózgowia szypułą przysadki.

Torebka przysadki zbudowana jest z włóknistej tkanki łącznej. Jej włókna przenikają w głąb gruczołu wzdłuż granicy między płatem przednim a tylnym oraz w otoczeniu naczyń krwionośnych. Ponadto na zewnątrz od właściwej torebki znajduje się warstwa włóknistej tkanki łącznej, tzw. warstwa naczyniowa. Zawiera ona liczne cienkościenne naczynia żylne i łączy się bezpośrednio z oponą twardą.

Płat przedni składa się z części głównej, pośredniej i guzowej. Część główna jest największa.

Hormony przysadki

W przysadce wyróżnia się 2 systemy neurosekrecyjne:

Sklep Spirulina
  • system podwzgórzowo-przysadkowy;
  • system guzowo-lejkowy.

Oba te systemy wytwarzają hormony, z tym że system guzowo-lejkowy wytwarza hormony pobudzające lub hamujące wydzielanie niektórych hormonów tropowych części gruczołowej. To hormony pobudzające bądź hamujące podwzgórze.

Hormony pobudzające podwzgórze to:

  • foliberyna – pobudza uwalnianie gonadotropiny A, która stymuluje dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i spermatogenezę;
  • luliberyna – uwalnia gonadotropinę B wpływającą na komórki śródmiąższowe jajnika i jąder;
  • prolaktoliberyna – uwalnia prolaktynę, hormon laktotropowy, która dopiero stymuluje proliferację gruczołu mlekowego i produkcję mleka;
  • kortykoliberyna – uwalnia hormon kortykotropowy, który stymuluje wzrost i sekrecję hormonów kory nadnerczy;
  • tyroliberyna – uwalnia hormon tyrotropowy, który stymuluje wzrost i sekrecję tarczycy;
  • somatoliberyna – uwalnia somatotropinę (hormon wzrostu), która jako hormon efektorowy stymuluje bezpośrednio ogólny wzrost organizmu;
  • melanoliberyna – uwalnia melanotropinę wpływającą bezpośrednio na melanofory skóry.

Z kolei hormony hamujące podwzgórze to:

  • prolaktostatyna – wpływa hamująco na wydzielanie hormonu laktotropowego;
  • somatostatyna – wpływa hamująco na wydzielanie hormonu wzrostu;
  • melanostatyna – wpływa hamująco na wydzielanie hormonu melanotropowego.

Dodatkowo wyróżnia się hormony tylnego płata przysadki, które produkowane są w jądrach podwzgórza, jednak następnie są przekazywane do tylnego płata przysadki. Mowa o wazopresynie i oksytocynie.

W części gruczołowej przysadki występują komórki wydzielające hormony:

  • wzrostu;
  • prolaktynę;
  • adrenokortykotropowy;
  • tyreotropowy;
  • gonadotropowe.

Funkcje przysadki mózgowej

W układzie wewnątrzwydzielniczym przysadka zajmuje miejsce centralne, ponieważ panuje nad czynnością innych gruczołów o wydzielaniu wewnętrznym, chociaż sama podlega wpływom gruczołów, którymi zawiaduje. Z wytwarzanych przez nią licznych hormonów część działa bezpośrednio na ustrój, część zaś pośrednio przez swój wpływ na inne gruczoły wydzielania wewnętrznego. Ze względu na sporą ilość hormonów, które wytwarza i wydziela, wpływa niemal na wszystkie układu ludzkiego organizmu. Jest ona również narządem włączonym między układ wewnątrzwydzielniczy a autonomiczny układ nerwowy. Tutaj bodźce nerwowe przełącza się na hormonalne, jak również hormonalne bodźce przysadki działają na ośrodki nerwowe.

Unaczynienie

Przysadkę zaopatrują w krew 2 pary tętnic pochodzących z tętnic szyjnych wewnętrznych. Obie pary naczyń oddają gałęzie wnikające do przysadki, przy czym gałęzie tętnic przysadkowych górnych przechodzą w spiralnie je oplatające naczynia włosowate. W efekcie dają one początek układowi wrotnemu przysadki.

Bibliografia

  1. Gołąb B., Anatomia czynnościowa ośrodkowego układu nerwowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.
  2. Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
  3. Nowacki P., Guzy okolicy podwzgórzowo-przysadkowej, Polski Przegląd Neurologiczny, 1/2009.
  4. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, tom II, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław