Hemodializa

Spis treści

Polish Fascua Symposium
Polish Fascua Symposium

Hemodializa (HD) to zabieg wykonywany między innymi w przypadku niektórych zatruć czy podczas leczenia różnych postaci niewydolności nerek. Jego celem jest usunięcie toksyn znajdujących się we krwi. W Polsce jest dominującą metodą leczenia nerkozastępczego.

 

Charakterystyka hemodializy

Klasyczna hemodializa, jako technika oczyszczania zewnątrzustrojowego, wykorzystuje 2 prawa fizykochemiczne:

  • prawo różnicy stężeń – dzięki różnicy stężeń między krwią a płynem dializacyjnym zachodzi oczyszczanie krwi i płynów wewnątrzustrojowych ze zbędnych substancji będących toksynami mocznicowymi. Substancje te dyfundują do płynu dializacyjnego poprzez błonę półprzepuszczalną dializatora;
  • prawo różnicy ciśnień – dzięki różnicy ciśnień usuwany jest nadmiar wody przy wykorzystaniu zjawiska ultrafltracji przez błonę dializatora. Zjawisko to odgrywa znacznie większą rolę w przypadku technik pokrewnych, takich jak hemofiltracja i hemodiafltracja.

Wyróżnia się kilka rodzajów hemodializy:

  • klasyczną niskoprzepływową;
  • wysokowydajną wysokoprzepływową;
  • jednoigłową;
  • ze zmiennym stężeniem sodu w płynie dializacyjnym;
  • codzienną;
  • powolną nocną.

Hemodializa – metodyka zabiegu

Klasyczna hemodializa trwa 4-5 godzin i jest przeprowadzana 3 razy w tygodniu, co drugi dzień. W jej trakcie konieczne jest stosowanie antykoagulacji, zapobiegającej wykrzepianiu krwi w układzie pozaustrojowym. Najczęściej stosuje się w tym celu heparynę.

Układ do hemodializy składa się z aparatu do hemodializy, drenów, dializatora oraz płynu dializacyjnego. Wspomniany aparat jest urządzeniem służącym do wytwarzania ostatecznego płynu dializacyjnego, przetaczania krwi i płynu przez dializator oraz nadzorowania przebiegu hemodializy poprzez pomiar szeregu parametrów.

Ponadto leczenie wymaga dostępu naczyniowego, pozwalającego uzyskać przepływ krwi przez dializator wynoszący 250-300 ml/min. Wyróżnia się następujące dostępy naczyniowe:

  • przetoka tętniczo-żylna z naczyń własnych chorego – najlepszy dostęp naczyniowy do powtarzanych hemodializ. Polega na łączeniu naczyń tętniczych z żylnymi na przedramieniu lub ramieniu, rzadziej w innym miejscu, np. na udzie. Po wytworzeniu przetoki musi upłynąć pewien czas, zwykle kilka tygodni, kiedy przetoka „dojrzewa” i jest czynnie wykształcana poprzez wykonywanie wielogodzinnych odpowiednich ćwiczeń. Wykształcone naczynie żylne jest nakłuwane 2 igłami (rzadziej jedną) na początku każdego zabiegu;
  • przetoka tętniczo-żylna z naczyń sztucznych – wytwarzana z protezy naczyniowej, skonstruowanej tak, aby możliwe było wielokrotne jej nakłuwanie. Wykonywana w sytuacjach, gdy naczynia własne chorego nie pozwalają na wytworzenie wydajnej przetoki naturalnej, najczęściej z powodu miażdżycy lub zmian po przebytych procesach zapalno-zakrzepowych;
  • stały cewnik do hemodializ – specjalnie zaprojektowany dwukanałowy cewnik, przeprowadzany na pewnym odcinku pod skórą przed wprowadzeniem zazwyczaj do żyły głównej górnej, najczęściej poprzez żyłę szyjną wewnętrzną. Jest to coraz powszechniej stosowany dostęp naczyniowy u chorych, u których nie ma możliwości wykonania przetoki tętniczo-żylnej;
  • czasowy cewnik do hemodializ – to dwukanałowy cewnik wprowadzany przez żyłę szyjną wewnętrzną, podobojczykową lub udową u chorych, gdy konieczne jest niezwłoczne rozpoczęcie leczenia nerkozastępczego.

Wybór odpowiedniej techniki uwzględnia ogólny stan zdrowia pacjenta oraz jego indywidualne potrzeby.

Sklep Spirulina
Sklep Spirulina

Płyn dializacyjny

Płyn dializacyjny najczęściej wytwarza aparat do hemodializy z koncentratu płynu dializacyjnego i odpowiednio przygotowanej wody. Pozwala to na indywidualny dobór jego składu do potrzeb pacjenta, zwłaszcza w zakresie stężenie potasu, wapnia oraz glukozy. Stosowanym obecnie powszechnie czynnikiem alkalizującym jest wodorowęglan sodu (dializa wodorowęglanowa), co pozwala m.in. skuteczniej wyrównywać kwasicę metaboliczną oraz korzystnie wpływa na stabilność układu krążenia w trakcie hemodializy.

Płyn dializacyjny przepływa przez dializator w kierunku przeciwnym do przepływu krwi, co zwiększa wydajność procesu dyfuzji (zjawisko wzmocnienia przeciwprądowego). Współczesne aparaty wyposażono w odpowiednie programy zapewniające zmienność (profilowanie) składu płynu dializacyjnego w trakcie zabiegu.

Wskazania

O rozpoczęciu hemodializy decyduje lekarz po zapoznaniu się ze stanem zdrowia pacjenta. Wśród wskazań znajdują się:

  • ostra niewydolność nerek;
  • zatrucia;
  • przewlekła niewydolność nerek.

Przeciwwskazania

Wiek, choroba podstawowa oraz choroby współistniejące nie stanowią przeciwwskazań do hemodializy, jeżeli tylko cierpienia z nią związane nie będą przeważały nad korzyściami. Obecnie istnieją 2 sytuacje kliniczne powszechnie uważane za bezwzględne przeciwwskazania do rozpoczynania leczenia nerkozastępczego:

  • rozsiana choroba nowotworowa (obecność przerzutów);
  • ciężki zespół otępienny, zwykle na podłożu miażdżycy.

Podsumowanie

Hemodializa poprawia jakość życia i wydłuża przeżycie. Wciąż rośnie liczba chorych pozostających w programie przewlekłych hemodializ przez kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat. Trzeba jednak pamiętać, że hemodializa jako metoda leczenia nerkozastępczego pomaga wyrównać tylko podstawowe zaburzenia homeostazy, nie likwidując w pełni następstw choroby. W związku z tym każdą osobę leczoną hemodializą należy traktować jako potencjalnego biorcę przeszczepu nerki.

Zobacz również: Dializa.

Bibliografia

  1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Tom II, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
  2. Nowicki M., Wybór optymalnej techniki dializacyjnej, Forum Nefrologiczne, 2/2010.


Polecane produkty:

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów
Centrum Fizjoterapeuty
Sklep Fizjoterapeuty
Bezpłatne konsultacje
Kubek dla Fizjoterapeuty
Oferty pracy

Najpopularniejsze w zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *