eFizjoterapia

Układ limbiczny (zwany także brzeżnym) należy do ośrodkowego układu nerwowego, a dokładniej do kresomózgowia. Wcześniej określało się, że obejmuje węchomózgowie, było to jednak błędne stwierdzenie. Obejmuje struktury znajdujące się na brzegu rąbka półkul mózgowych w miejscu zetknięcia tych półkul z pniem mózgu.

 

Budowa

Układ limbiczny obejmuje zarówno struktury korowe, jak i podkorowe. Do korowych zalicza się:

  • opuszkę węchową;
  • guzek węchowy;
  • płat gruszkowaty;
  • hipokamp;
  • zakręt hipokampa;
  • okolice kory sąsiadujących ze sobą pól wyspy, płata skroniowego i zakrętów oczodołowych.

Z kolei w skład struktur podkorowych wchodzą:

  • ciała migdałowate;
  • niektóre jądra wzgórza, podwzgórza i śródmózgowia;
  • przegroda przezroczysta.

Korowe części układu cechuje “prymitywna” budowa, dlatego zwie się je korą starą.

Drogi nerwowe

W układzie limbicznym wyróżnia się 2 rodzaje połączeń. Pierwsze, czyli wewnętrzne, noszą nazwę kręgu Papeza. Z kolei drugie, czyli zewnętrzne, łączą omawiany układ z tworem siatkowatym i międzymózgowiem.

Drogi nerwowe wewnętrzne przebiegają między poszczególnymi składowymi układu brzeżnego, a do najliczniejszych zalicza się połączenia ciała migdałowatego z pozostałymi ośrodkami. Tworzą one w układzie zamknięte koło, które rozpoczyna się drogami łączącymi hipokamp z ciałami suteczkowatymi.

Sklep Spirulina

Drogi nerwowe zewnętrzne łączą układ brzeżny głównie z jądrami nakrywki konarów mózgu. Dzięki nim układ limbiczny otrzymuje informacje zarówno z części autonomicznej ośrodkowego układu nerwowego, jak i z tworu siatkowatego. Dzięki nim możliwe jest utrzymanie homeostazy ustroju.

Na koniec należy wspomnieć, że jedną z charakterystycznych cech dla dróg układu brzeżnego jest ubóstwo połączeń między nim, a korą nową.

Funkcje układu limbicznego

Główną funkcją układu limbicznego jest kierowanie zachowaniem popędowo-emocjonalnym i dlatego nazywa się go także analizatorem emocjonalnym lub mózgiem trzewnym. Struktury korowe pełnią 4 rodzaje czynności:

  • wpływają na aktywność ruchową;
  • regulują aktywność układu autonomicznego i wydzielanie dokrewne;
  • wywołują zmiany w zachowaniu;
  • kierują czynnościami popędowo-emocjonalnymi.

Drażnienie zakrętu obręczy oraz limbicznych ośrodków w płacie czołowo-skroniowym prowadzi do przeciwstawnych efektów, czyli nasilenia lub zahamowania czynności motorycznych jelit i różnych zmian w czynnościach wegetatywnych. Z kolei drażnienie struktur podkorowych powoduje zmiany w zachowaniu (strach, agresja), zmiany czynności układu sercowo-naczyniowego i zmiany w wydzielaniu hormonów przysadki.

Układ limbiczny stanowi funkcjonalną całość, w której poszczególne struktury nawzajem się uzupełniają. Spełnia on wymienione wyżej czynności, a także pełni rolę analizatora emocjonalnego, ponieważ analizuje bodźce środowiska zewnętrznego i wewnętrznego ustroju pod kątem ich znaczenia emocjonalnego. Ponadto kieruje pobieraniem pokarmu i wody oraz reakcjami agresji i obrony. Układ limbiczny kontroluje wyrażanie emocji i w tym względzie uruchamia układy somatyczne i autonomiczne za pośrednictwem ośrodków podwzgórza i pnia mózgu. Dodatkowo uczestniczy w kodowaniu pamięci świeżej i uczenia się oraz wspólnie z układem siatkowatym reguluje okołodobowe i długoterminowe rytmy biologiczne, np. sen-czuwanie.

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom IV, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  2. Konturek S., Fizjologia człowieka, Tom IV, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1998.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław