Mięsień poprzeczny brzucha (łac. musculus transversus abdominis) posiada poprzeczny przebieg włókien mięśniowych. Leży pod mięśniem skośnym wewnętrznym. Stanowi on szeroki, płaski pas poprzeczny, który jest ścięgnisty na obydwu swych końcach i ciągnie się od kręgosłupa do kresy białej obejmując trzewia jamy brzusznej.

 

Topografia

Powierzchnia zewnętrzna mięśnia jest wypukła i przykryta obydwoma mięśniami skośnymi brzucha. Z kolei wklęsła powierzchnia wewnętrzna wysłana jest powięzią poprzeczną brzucha, która oddziela mięsień od otrzewnej.

Pomiędzy mięśniem poprzecznym, a skośnym wewnętrznym biegną dolne nerwy międzyżebrowe i pierwszy nerw lędźwiowy w drodze do mięśnia prostego brzucha. Natomiast nieco wyżej kolca biodrowego przedniego górnego wstępują naczynia głębokie okalające biodro.

Mięsień poprzeczny brzucha – budowa

Mięsień poprzeczny brzucha rozpoczyna się:

  • sześcioma zębami na powierzchni wewnętrznej VII-XII chrząstki żebrowej. Jego zęby wchodzą tu między zęby przepony;
  • wzdłuż linii połączenia obu blaszek powięzi piersiowo-lędźwiowej;
  • od wargi wewnętrznej grzebienia biodrowego;
  • od bocznej połowy więzadła pachwinowego.

Z kolei od powyższej długiej linii początkowej włókna biegną równolegle i poprzecznie od przodu, aż do tzw. kresy półksiężycowatej, której najgłębsza wklęsłość kieruje się do pępka.

Sklep Spirulina

W kresie półksiężycowatej włókna mięśniowe przechodzą w szerokie i płaskie rozcięgno, które bierze udział w tworzeniu pochewki mięśnia prostego brzucha i kresy białej. Dodatkowo, z dolnej części mięśnia odchodzą również włókna do mięśnia dźwigacza jąder.

Czynność mięśnia

Mięsień poprzeczny brzucha dzięki swoim przyczepom żebrowym zbliża żebra do płaszczyzny pośrodkowej, zwęża klatkę piersiową i przyczynia się do wydechu.

Zobacz również: Ruchomość klatki piersiowej.

Zasadniczo jednak najważniejsza praca mięśnia polega na poprzecznym sznurowaniu ścian brzucha. Jest on głównym mięśniem biorącym udział w wytwarzaniu tłoczni brzusznej. W efekcie wspomaga utrzymanie wyprostowanej postawy ciała, a także stabilizuje dolny odcinek kręgosłupa.

Unaczynienie

Unaczynienie mięśnia poprzecznego brzucha pochodzi od tętnic:

  • głębokiej okalającej biodro;
  • nabrzusznej dolnej (która odchodzi od tętnicy biodrowej zewnętrznej);
  • mięśniowo-przeponowej;
  • nabrzusznej górnej (która odchodzi od tętnicy piersiowej wewnętrznej).

Unerwienie

Unerwienie mięśnia pochodzi od nerwów:

  • międzyżebrowych VI-XII;
  • biodrowo-podbrzusznego;
  • biodrowo-pachwinowego;
  • płciowo-udowego.

Ćwiczenia

Ocena aktywności mięśnia poprzecznego brzucha stanowi istotny element w postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym dolegliwości bólowych kręgosłupa. W rezultacie utrzymanie sprawności tego mięśnia może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia bólów kręgosłupa. Niżej przedstawiono przykłady ćwiczeń.

  • Aktywacja mięśnia poprzecznego brzucha – celem aktywacji tego mięśnia należy stanąć prosto przed lustrem i wciągnąć świadomie brzuch (przyciągnąć pępek do kręgosłupa). Ponadto należy pamiętać, aby napięcie objęło cały brzuch, a nie tylko jego część. Nie należy powstrzymywać oddechu. W efekcie będzie można odczuć napięcie m.in. powyżej kolców biodrowych przednich górnych.
  • Ćwiczenie wzmacniające – na początku należy wykonać “deskę”, czyli podparcie na przedramionach i palcach stóp leżąc przodem. Następnie wystarczy oderwać jedną rękę i nogę po tej samej stronie oraz przekręcić się na bok. Pozycję przy napiętym brzuchu należy utrzymać kilka sekund.
  • Ćwiczenie rozciągające – rozciąganie może polegać na wszelkim wydłużaniu tułowia, np. odchylając górną część tułowia ku tyłowi w pozycji stojącej. Inną opcją może być unoszenie górnej części tułowia wspierając się na dłoniach, w pozycji leżenia przodem.

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.
  2. Kochański B., Fifielska B., Kałużny K., Kałużna A., Zukow W., Hagner-Derengowska M., Ocena aktywności mięśnia poprzecznego brzucha z wykorzystaniem urządzenia Pressure Bio-feedback Stabilizer u osób z dolegliwościami bólowymi kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, Journal of Education, Health and Sport, 6/2016.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław