Reklama

Skurcz izotoniczny

Spis treści

Skurcz izotoniczny wiąże się ze skurczem mięśnia, w trakcie którego następuje zmiana długości mięśnia, lecz bez zmiany jego napięcia. Występuje wówczas, gdy mięsień może się skracać lub wydłużać, ale nie generuje napięcia, ponieważ nie są rozciągnięte elementy sprężyste.

 

Skurcz mięśnia

Najważniejszą cechą tkanki mięśniowej jest zdolność do wykonywania skurczu, a w efekcie do skrócenia długości mięśnia lub wygenerowania siły. Skurcz jest wynikiem powstawania mostków pomiędzy znajdującymi się we włóknach mięśniowych białkami: aktyną i miozyną. Tkanka mięśniowa jest tkanką pobudliwą, oznacza to, że może natychmiast reagować dochodzące do niej pobudzenie. Pobudliwość jest zjawiskiem związanym z błoną komórkową. Warunkiem pobudliwości jest utrzymanie spolaryzowania błony włókna mięśniowego.

Wyróżniamy kilka rodzajów skurczu mięśnia. Podstawowe: izometryczny i izotoniczny, w połączeniu dają skurcz auksotoniczny. W trakcie skurczu auksotonicznego następuje jednocześnie zmiana długości i napięcia mięśnia. To właśnie ten skurcz występuje w życiu codziennym najczęściej.

Jak wygląda skurcz izotoniczny?

Przykładem skurczu izotonicznego jest próba podrapania się po głowie. Wówczas biceps i inne okoliczne mięśnie kończyny górnej oraz obręczy barkowej kurczą się (ulegają skróceniu). Co najważniejsze – nie towarzyszy temu mocne napięcie mięśnia (biceps nie robi się twardy, jak podczas ćwiczeń z unoszeniem hantli). Można zatem powiedzieć, że mięsień wykonuje wprawdzie pracę polegającą na skurczu, lecz towarzyszy temu zachowanie jedynie minimalnego napięcia. Takich przykładów można wymieniać wiele – zgięcie w stawie łokciowym celem dotknięcia barku, złączenie łopatek ze sobą, zgięcie kolana leżąc na brzuchu itd.

Skurcz izotoniczny może być:

  • ekscentryczny – przyczepy mięśni oddalają się od siebie, a sam mięsień ulega rozciągnięciu. Siły oporu są tu większe niż siła mięśnia;
  • koncentryczny – przyczepy mięśni zbliżają się do siebie, a sam mięsień ulega skróceniu. Siły mięśnia są tu większe niż przeciwstawiające się mu siły zewnętrzne.

Zarówno skurcze koncentryczne, jak i ekscentryczne mają duże znaczenie zarówno w życiu codziennym, jak i w usprawnianiu pacjentów. Innymi słowy, skurcz izotoniczny ma miejsce wówczas, gdy następuje ruch w stawie.

Znaczenie skurczu izotonicznego

Skurcz izotoniczny jest niezbędny do tego, aby móc się poruszać. Mięśnie działające izometrycznie (zmiana napięcia bez zmiany długości) odpowiadają przede wszystkim za stabilizację posturalną i równowagę, zaś mięśnia kurczące się izotonicznie wprawiają ciało w ruch. Możliwe jest sięganie po różne przedmioty, chodzenie, bieganie, a nawet jedzenie i oddychanie. Na bazie skurczów izotonicznych wykonujemy wszystkie ćwiczenia siłowe, wytrzymałościowe i koordynacyjne.

Skurcz izotoniczny – przykłady

Podstawowe przykłady skurczów izotonicznych:

  • leżenie przodem – zgięcie kończyny dolnej w stawie kolanowym (skracają się mięśnie kulszowo-goleniowe, ale ich napięcie praktycznie się nie zmienia);
  • siad na krześle, stopy płasko oparte o podłoże – zgięcie grzbietowe stopy (rozciąga się mięsień brzuchaty łydki przy zachowaniu minimalnego napięcia);
  • luźna pozycja stojąca – skłon głowy do boku (rozciąga się mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, przy zachowaniu minimalnego napięcia).

Wykonując ćwiczenia bazujące na skurczach izotonicznych należy pamiętać, aby nie stosować żadnego oporu. Przy wykorzystaniu gum treningowych, sztang, ciężarków czy innych źródeł oporu mamy już bowiem do czynienia ze skurczami auksotonicznymi.

Bibliografia

  1. Nawrocka A., Moszkowski T., Szefer P., Możliwości wykorzystania sygnału EMG do sterowania, Aktualne Problemy Biomechaniki, 5/2011.
  2. Żołądź J., Co warunkuje siłę, moc i wytrzymałość mięśni szkieletowych człowieka?, StatSoft, 2003.
  3. Ganong W., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017.

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów
Centrum Fizjoterapeuty
Sklep Fizjoterapeuty
Bezpłatne konsultacje
Kubek dla Fizjoterapeuty
Oferty pracy

Najpopularniejsze w zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *