Tetracyklina to antybiotyk należący do grupy leków o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego. Pierwotnie pozyskiwano ją z bakterii z rodzaju Streptomyces, a obecnie wytwarza się również metodami półsyntetycznymi. Substancja ta od wielu lat znajduje zastosowanie w medycynie, przede wszystkim w leczeniu chorób dermatologicznych, takich jak trądzik. Wykorzystywana jest jednak także w terapii wybranych zakażeń bakteryjnych obejmujących różne układy organizmu. Jej mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy białek bakteryjnych, co ogranicza namnażanie drobnoustrojów i umożliwia organizmowi skuteczniejszą walkę z infekcją.
Mimo dużej skuteczności terapeutycznej tetracyklina nie jest lekiem obojętnym dla organizmu. Niewłaściwe zastosowanie, samodzielne przerywanie terapii lub brak świadomości możliwych działań niepożądanych mogą prowadzić do powikłań zdrowotnych, zaburzeń mikrobioty czy antybiotykooporności. Z tego względu coraz większy nacisk kładzie się nie tylko na prawidłową farmakoterapię, ale również na edukację pacjenta, profilaktykę oraz wspieranie organizmu w trakcie leczenia i okresie rekonwalescencji. Zrozumienie, czym jest tetracyklina, kiedy jej zastosowanie jest uzasadnione oraz jakie zasady bezpieczeństwa należy zachować, pozwala świadomie uczestniczyć w procesie leczenia. Dodatkowo, minimalizuje ryzyko wystąpienia niepożądanych następstw terapii.
Tetracyklina – charakterystyka
Tetracykliny są klasycznymi antybiotykami, które znalazły szerokie zastosowanie w leczeniu i zapobieganiu chorobom bakteryjnym ludzi i zwierząt. Budowa chemiczna i mechanizm działania tych związków zostały na przestrzeni lat bardzo dobrze poznane. Aktywność antybiotyczna tetracyklin wiąże się ściśle z ich budową, której podstawę stanowi układ tetracenu, złożony z 4 pierścieni benzenowych. Wszystkie tetracykliny mają charakter amfoteryczny. Tetracyklina ma wzór sumaryczny C22H24N2O8 i masę molową 444,44 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje postać żółtego, krystalicznego proszku.
Tetracyklina – działanie
Tetracykliny są grupą antybiotyków o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego, wywierają głównie działanie bakteriostatyczne. Zaburzają syntezę białek bakteryjnych poprzez nieodwracalne wiązanie się we wnętrzu komórki bakteryjnej z receptorami podjednostek 30S rybosomu bakteryjnego. W większych stężeniach i wobec niektórych drobnoustrojów działają bakteriobójczo.
Szeroki zakres działania tetracyklin obejmuje:
- tlenowe i beztlenowe bakterie Gram-dodatnie, Gram-ujemne;
- gatunki z rodzaju Mycoplasma, Chlamydia, Rickettsia;
- niektóre pierwotniaki (Giardia lamblia, Toxoplasma gonidii).
Doksycyklina i minocyklina (jedne z tetracyklin) są bardziej aktywne przeciwko Staphylococcus aureus (Gronkowiec złocisty) i niektórym paciorkowcom niż inne tetracykliny. Dlatego też dobór odpowiedniej tetracykliny na drodze farmakoterapii również ma spore znaczenie dla efektów leczenia.
Tetracyklina – wskazania
Podstawowe wskazania do stosowania tetracykliny są następujące:
- trądzik;
- zakażenia dróg oddechowych;
- choroby przenoszone przez kleszcze (np. riketsjozy);
- chlamydioza;
- zakażenia skóry;
- niektóre zakażenia przewodu pokarmowego.
Dawniej tetracyklina była jednak znacznie szerzej i powszechniej stosowana, niż współcześnie. Dziś wiadomo, że niektóre bakterie wykazują oporność na działanie tetracyklin, a dłuższe ich stosowanie może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych takich jak nudności, biegunka, bóle brzucha, przebarwienia na zębach (tzw. przebarwienia tetracyklinowe), nadwrażliwość na światło czy uszkodzenia rozwijającego się płodu (jeśli są stosowane przez kobiety w ciąży). W dzisiejszych czasach chętniej sięga się po inne, sprawdzone i bezpieczniejsze leki.
Tetracyklina – przeciwwskazania
Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania tetracyklin są:
- ciąża i okres karmienia piersią;
- młody wiek – dzieci poniżej 8. roku życia (ryzyko przebarwień zębów);
- ciężkie choroby wątroby.
Tetracyklina jest wydawana wyłącznie na receptę.
Czy tetracyklina jest bezpieczna?
Tetracyklina może być bezpieczna, ale tylko wtedy, gdy jest stosowana zgodnie z zaleceniami lekarza i w odpowiednich sytuacjach. Jak każdy antybiotyk, ma określone wskazania, przeciwwskazania i możliwe działania niepożądane. Decyzję o przepisaniu pacjentowi tetracykliny podejmuje lekarz po zapoznaniu się z czynnikami takimi jak:
- wiek pacjenta;
- obecna choroba;
- choroby przewlekłe;
- inne przyjmowane leki;
- planowana dawka;
- czas terapii tetracyklinami.
Polecane produkty:
|
Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Spirulina i Chlorella to naturalny produkt, który dostarcza witaminy, minerały, a także inne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania składniki odżywcze. Dodatkowo skutecznie wspomaga oczyszczanie organizmu, regulację metabolizmu i wzmacnianie układu … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Gajda A., Posyniak A., Żmudzki J., Różańska H., Występowanie tetracyklin w tkankach i produktach pochodzenia zwierzęcego przyczyny i skutki, Med. Weter. 2012, 68 (11).
- Korbut R., Farmakologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.
