Gościec to dawna ogólna nazwa medyczna grupy chorób o różnej, często niejasnej etiologii, których wspólną cechą są bóle przemijające lub trwałe oraz zmiany zapalne czy zwyrodnieniowo-wytwórcze w obrębie narządu ruchu. Obecnie termin ten stosuje się zamiennie dla reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), choć jest on znacznie mniej popularny.

Gościec - reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

Czym jest gościec?

Aby odpowiedzieć sobie na to pytanie należy zastanowić się, czym jest reumatoidalne zapalenie stawów. To przewlekła choroba układowa tkanki łącznej o podłożu immunologicznym, która charakteryzuje się między innymi nieswoistym zapaleniem symetrycznych stawów. Szacuje się, że choroba może dotyczyć do 1% społeczeństwa, przy czym częściej występuje u kobiet w 4. lub 5. dekadzie życia.

Przyczyny reumatoidalnego zapalenia stawów

Przyczyny rozwoju tej choroby nie zostały poznane – podobnie jak w przypadku pozostałych chorób autoimmunologicznych. Uważa się, że jej wystąpienie jest wynikiem działania kilku czynników – genetycznych, środowiskowych, infekcyjnych, hormonalnych czy immunologicznych.

Sklep Spirulina

Za genetycznymi czynnikami przemawia fakt, że u większości chorych na RZS stwierdza się występowanie antygenu HLA DR4 oraz DR-1. Najprawdopodobniej rolę inicjującą w RZS odgrywają limfocyty T CD45RO+. W odpowiedzi na konkretne czynniki uwalniają one cytokiny, które stymulują monocyty i makrofagi. Te natomiast uwalniają interleukinę 1b, czynnik martwicy nowotworów oraz czynniki wzrostu, które pobudzają fibroblasty i komórki śródbłonka. W efekcie następuje tworzenie nowych naczyń i pobudzenie osteoklastów, czego skutkiem jest przerost błony maziowej stawów, wzmożona produkcja płynu stawowego, niszczenie chrząstki stawowej, nadżerki powierzchni stawowych oraz uszkodzenie ścięgien i więzadeł.

Jak objawia się gościec?

W trakcie choroby dochodzi do powstania ziarniny reumatoidalnej, która przenika do poszczególnych części stawów powodując niszczenie chrząstek i kości. Wraz z rozwojem choroby oraz wzrostem jest zaawansowania powstają fibroblasty, rozrastające się następnie na naczynia krwionośne. Skutkiem tego jest niszczenie więzadeł i stawów. Początkowe objawy są niespecyficzne, mogą wskazywać na szereg innych chorób i dolegliwości. Są to:

  • osłabienie;
  • zmęczenie;
  • brak apetytu;
  • gorączka;
  • utrata masy ciała.

Wraz z postępem choroby można zauważyć już objawy typowe dla reumatoidalnego zapalenia stawów:

  • sztywność mięśni, a następnie ich stopniowy zanik;
  • obrzęki;
  • przykurcze stawowe, zniekształcenia stawów;
  • bóle stawów;
  • problemy z ruchami w stawach, np. niemożność pełnego wyprostowania palców rąk;
  • bóle karku;
  • mrowienie, drętwienie palców;
  • zaburzenia równowagi.

Charakterystycznym objawem gośćca są tak zwane guzki reumatoidalne. Pojawiają się one nad stawami i są bezbolesne. Najczęściej występują w okolicy stawów rąk i w niektórych przypadkach mogą utrudniać poruszanie palcami czy rękami. RZS można rozpoznać między innymi po tym, że zajęte są jednocześnie stawy po obu stronach ciała. Przykładowo – ból i zapalenie stawów będzie dotyczyć w tym samym czasie obydwu stawów nadgarstkowych, nigdy wyłącznie lewego lub wyłącznie prawego.

Gościec – leczenie

Niestety nie ma skutecznej metody, która umożliwiłaby całkowite wyleczenie reumatoidalnego zapalenia stawów. Jednak za pomocą farmakoterapii, modyfikacji stylu życia oraz rehabilitacji można znacznie poprawiać komfort życia pacjenta i możliwie jak najdłużej opóźniać postęp choroby. Stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki sterydowe doraźnie oraz inne leki modyfikujące przebieg choroby. Z kolei leczenie niefarmakologiczne obejmuje:

  • wprowadzenie odpowiedniej diety – unikanie tłuszczów nasyconych i cukrów prostych, wprowadzenie suplementacji kolagenu i produktów korzystnie wpływających na kości oraz stawy;
  • redukcję otyłości i nadwagi, ponieważ choroby te zaostrzają objawy RZS;
  • rehabilitację – między innymi regularne ćwiczenia usprawniające oraz zabiegi z zakresu fizykoterapii.

Postępowanie jest różne w zależności od stopnia nasilenia objawów i zaawansowania choroby. Inne metody będą wykorzystywane także w fazie ostrej, a inne w fazie przewlekłej choroby.

Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Bryl E., Witkowski J., Układ odpornościowy a reumatoidalne zapalenie stawów, Forum Medycyny Rodzinnej, 3/2008.
  2. Ignaczak E., Ignaczak P., Buczkowski K., Jeka S., Rola lekarza rodzinnego w diagnostyce i opiece nad pacjentem z reumatoidalnym zapaleniem stawów, Forum Medycyny Rodzinnej, 4/2012.
  3. Marcol-Majewska A., Majewski G., Kotyla P., Reumatoidalne zapalenie stawów – propozycje postępowania diagnostycznego, Forum Reumatologiczne, 3/2017.
Rehabilitacja Wrocław