Fizjoexpert Futuro

Kość gnykowa (os hyoideum) jest nieparzystą kością i charakteryzuje się tym, że nie ma bezpośredniego połączenia z innymi kośćmi. W kształcie przypomina zagiętą podkowę. Liczne badania wykazały, że położenie tej kości nie jest stałe, ponieważ cały kompleks gnykowo-gardłowy zależy od położenia żuchwy, płci oraz wieku.

 

Kość gnykowa – anatomia

Kość tę można z łatwością wyczuć przez skórę w fałdzie między powierzchnią dolną głowy (żuchwy), a powierzchnią przednią szyi. Składa się ona z części środkowej, trzonu i pary rogów większych oraz mniejszych.

Trzon kości gnykowej jest kostną blaszką, wydłużoną w kierunku poprzecznym i wypukłą od strony przedniej, a wklęsłą od strony tylnej. Jej powierzchnia przednia jest chropowata, ponieważ stanowi przyczep wielu mięśni. Z kolei powierzchnia tylna kości gnykowej posiada gładką, stosunkowo równą powierzchnię. Na bocznych końcach trzonu znajdują się niewielkie dołki dla połączeń u dołu z rogami większymi, a u góry z dołkami mniejszymi.

Rogi większe są cienkimi, bocznie spłaszczonymi listewkami kostnymi. Biegną z końców bocznych trzonu ku tyłowi, a na swych końcach są nieco zgrubiałe. Przyczepiają się do nich następujące mięśnie:

  • gnykowo-językowy (jedyny mięsień wpływający na położenie języka);
  • zwieracz środkowy gardła;
  • tarczowo-gnykowy.

Zobacz również: Rozluźnianie mięśni – szczęka i żuchwa.

Rogi większe łączą się z trzonem za pośrednictwem chrząstkozrostu, który w późniejszym wieku często przekształca się w kościozrost. Rogi mniejsze natomiast to 2 małe i stożkowate wyniosłości chrzęstne. Kierują się ku górze i nieco ku tyłowi. Ciekawostką jest, iż w stanie chrzęstnym pozostają zwykle do wieku średniego, po czym kostnieją. Do tych struktur przyczepiają się:

  • więzadło rylcowo-gnykowe (biegnące od wyrostka rylcowatego kości skroniowej);
  • część środkowa mięśnia zwieracza gardła;
  • mięsień chrząstkowo-językowy.

Kość gnykowa prawie w całości zbudowana jest z istoty zbitej. Ślady istoty gąbczastej spotyka się wyłącznie w najgrubszych częściach trzonu i rogów większych.

Rozwój

Kość gnykowa powstaje z chrzęstnego szkieletu trzewnego – rogi mniejsze z drugiej pary, a rogi większe z trzeciej pary łuków skrzelowych. Trzon zaś powstaje ze wspólnej części łączącej te łuki.

Sklep Spirulina

Każda z części składowych kości rozwija się z osobnego punktu kostnienia. Punkty dla rogów większych i trzonu występują tuż przed urodzeniem, natomiast punkty dla rogów mniejszych mogą pojawić się już po urodzeniu (o ile w ogóle wystąpią).

Ciekawostką jest, że więzadła rylcowo-gnykowe mogą na mniejszej lub większej przestrzeni ulec skostnieniu.

RTG cefalometryczne

Należy do najlepszych metod badawczych uwidaczniających tę kość, gdyż jest ona nieinwazyjna, cechuje się małymi kosztami wykonania, szeroką dostępnością i łatwą techniką wykonania.

Przewaga RTG cefalometrycznego nad MRI polega na fakcie, że podczas pierwszego badania pacjent znajduje się w pozycji stojącej, przez co przybiera naturalną pozycję głowy. W efekcie można przeprowadzić badanie przy pozycji ukazującej indywidualną anatomię badanego.

Analiza zdjęcia umożliwia ocenę zarówno budowy, jak i rozmiaru oraz kierunku zaburzenia dotyczącego szkieletu. Niekiedy pozwala także przewidzieć wielkość i profil wzrostu, jak również stwierdzić występowanie patologii.

Funkcje kości gnykowej

W ciągu ostatnich lat wzrosło zainteresowanie kością gnykową. Wykazano, że pełni ona wiele zadań związanych z życiowymi funkcjami, takimi jak oddychanie, połykanie czy żucie. Dodatkowo stanowi przyczep mięśni i więzadeł, które powodują, że jej pozycja jest niestabilna.

Bardzo ważną funkcję pełni więzadło tarczowo-gnykowe, ponieważ stanowi zawieszenie i odpowiada za utrzymanie na stałej wysokości szkieletu krtani wraz z tchawicą.

Wspominając wszystkie wyżej wymienione elementy anatomiczne, należy podkreślić rolę kości gnykowej jako wielokierunkowego łącznika. Poprzez wszystkie swoje przyczepy bierze udział w oddychaniu, mowie, połykaniu, a nawet utrzymywaniu prawidłowej postawy głowy.

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  2. Orzelska-Blomberg M., Kosiński A., Piwko G. (i inni), Przydatność kliniczna badań cefalometrycznych kości gnykowej uwzględniająca wiek i dymorfizm płciowy, Geriatria, 9/2015.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław