Kod genetyczny

Spis treści

Promocja tygodnia kwas hialuronowy
Promocja tygodnia kwas hialuronowy

Kod genetyczny to współzależność między sekwencją zasad w DNA (lub w mRNA stanowiącym jego transkrypt) a sekwencją aminokwasów w białku. Opisuje, w jaki sposób sekwencja zasad kwasu nukleinowego ulega przekształceniu w sekwencję aminokwasów w momencie biosyntezy białek.

 

Kod genetyczny

Jak zbudowany jest kod genetyczny?

Podstawową jednostką kodu genetycznego jest tak zwany kodon, czyli trójka nukleotydów. Z kolei kolejność nukleotydów jest wyznaczana przez dany aminokwas w białku. W związku z tym, że do dyspozycji mamy tylko 4 nukleotydy:

  • adeninę;
  • guaninę;
  • cytozynę;
  • uracyl / tymina.

powstać może 64 różnych kodonów. W każdym przypadku wyróżnia się kodon początkowy, który rozpoczyna całą dalszą sekwencję, a także kodon końcowy. Ponadto wyróżnia się introny (odcinki niekodujące) oraz egzony (sekwencje kodujące).

Sklep Spirulina
Sklep Spirulina

Cechy kodu genetycznego

Kod genetyczny został bardzo dobrze poznany i opisany, a wraz z rozwojem wiedzy i medycyny zdobywa się coraz nowsze informacje na ten temat. Do dnia dzisiejszego opisano kod genetyczny za pomocą kilku określeń. Można zatem powiedzieć, że jest on:

  • trójkowy – oznacza to, że jeden nukleotyd nie stanowi kodu genetycznego. Konieczna jest trójka nukleotydów stanowiących wspomniany kodon. Kodony tworzą kolejne kombinacje dając tym samym indywidualną sieć znaków dla każdego człowieka;
  • niezachodzący – pojedyncze nukleotydy w danym kodonie nie zachodzą na inny kodon;
  • bezprzecinkowy – między poszczególnymi kodonami nie występują elementy oddzielające je;
  • zdegenerowany – różne kodony mogą opisywać jeden aminokwas. Przykładowo, zarówno kombinacja nukleotydów AAA, jak i kombinacja nukleotydów AGG mogą kodować ten sam aminokwas, np. lizynę;
  • jednoznaczny – określonemu kodonowi odpowiada zawsze tylko jeden aminokwas;
  • współliniowy – kolejność ułożenia aminokwasów w białku jest niezwykle dokładnym odzwierciedleniem ułożenia poszczególnych kodonów na RNA matrycowym;
  • uniwersalny – każdy organizm posiada swój własny, indywidualny kod genetyczny. Oznacza to, że na całym świecie nie ma dwóch ludzi o tym samym kodzie genetycznym, dzięki czemu wszyscy jesteśmy inni.

Ciekawym zagadnieniem jest uniwersalność kodu genetycznego. Dla ułatwienia można ją porównać do liter alfabetu. Alfabet składa się z 32 liter, z których jesteśmy w stanie ułożyć niezliczone kombinacje słów czy całych zdań. Podobnie jest z kodem genetycznym. Za pomocą poszczególnych nukleotydów i kodonów organizm jest w stanie ułożyć ogromną ilość kombinacji. Na całym świecie żyją miliardy ludzi i dzięki uniwersalności kodu genetycznego każdy jest inny pod względem charakteru, zachowania, predyspozycji fizjologicznych i wyglądu. Nawet bliźniacy jednojajowi – pozornie identyczni z wyglądu – różnią się drobnymi szczegółami, a często także zachowaniem.

Za co odpowiada kod genetyczny?

Kod genetyczny warunkuje indywidualne cechy i predyspozycje danego osobnika. Jak wspomniano, na całym świecie nie ma dwóch ludzi o takim samym kodzie genetycznym. Zapisuje on cechy między innymi takie jak:

  • wygląd zewnętrzny – sylwetka, kolor oczu i włosów, kształt twarzy itd.;
  • choroby (mowa o chorobach genetycznych i predyspozycjach do różnego rodzaju chorób w późniejszym wieku);
  • barwa głosu;
  • wzrost;
  • charakter.

Oczywiście istnieje wiele cech, które kształtują się wraz z dorastaniem organizmu. Przykładowo, dziecko przebywające w środowisku sportowym zazwyczaj odnajduje zainteresowania związane ze sportem, z kolei dziecko rodziców obracających się w kręgach artystów najprawdopodobniej zainteresuje się sztuką. Nie jest to jednak reguła. Rodzeństwo wychowywane w ten sam sposób i w tym samym środowisku może przejawiać zupełnie różne zainteresowania. Temat dziedziczenia cech i predyspozycji danego osobnika jest tematem niezwykle rozległym. Warto zapoznać się z pojęciami takimi jak genotyp i fenotyp.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
  2. Ganong W., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017.

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów
Centrum Fizjoterapeuty
Sklep Fizjoterapeuty
Bezpłatne konsultacje
Kubek dla Fizjoterapeuty
Oferty pracy

Aktualności

Najpopularniejsze w zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *