Fizjoexpert Futuro

Zespół jelita drażliwego (IBS z ang. irritable bowel syndrome) to choroba czynnościowa przewodu pokarmowego o złożonej i niedokładnie poznanej etiologii. Charakteryzuje się znamiennymi bólami brzucha i zaburzeniami rytmu wypróżniania, przy braku organicznych zmian patologicznych.

Zespół jelita drażliwego - objawy i leczenie

Zespół jelita drażliwego – charakterystyka

Zgodnie z inną definicją, jest to przewlekłe i nawracające zaburzenie czynnościowe jelit ujawniające się bólami brzucha związanymi z wypróżnianiem oraz zmianą konsystencji lub częstości oddawania stolca.

W literaturze używa się zamiennie terminów: zespół jelita drażliwego, nadwrażliwego czy nadpobudliwego. Uważa się, że IBS jest jedną z najczęstszych przyczyn konsultacji gastroenterologicznych.

Istotnie obniża jakość życia pacjenta, jednak nie wpływa na długość życia i nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób organicznych. Szacuje się natomiast, że może dotyczyć około 20% populacji w krajach rozwiniętych.

Choroba dwukrotnie częściej występuje u kobiet, jednak może to wynikać z faktu, że kobiety częściej szukają pomocy niż mężczyźni, w związku z czym ilość chorych mężczyzn mogła nie zostać odnotowana.

Rozpoznanie IBS

Od 2016 roku po wprowadzeniu nowych kryteriów zespół jelita drażliwego jest rozpoznawany, gdy chory ma nawracający ból w obrębie jamy brzusznej występujący średnio przynajmniej jeden dzień w tygodniu przez ostatni kwartał oraz co najmniej 2 z wymienionych niżej – ból jest związany:

  • z wypróżnieniami;
  • ze zmianą częstotliwości wypróżnień;
  • ze zmianą uformowania (konsystencji) stolca.

Dodatkowo kryteria te muszą być spełnione przez ostatnie 3 miesiące przy założeniu, że objawy wystąpiły co najmniej 6 miesięcy przed postawieniem rozpoznania.

Zespół jelita drażliwego – objawy

Ze względu na dominujące objawy wyróżnić można 2 postacie IBS:

Konferencje Bioptron
  • z przewagą biegunek – D-IBS;
  • z przewagą zaparć – C-IBS;
  • postać mieszaną – M-IBS.

Charakterystyczne jest występowanie biegunki, zaparć lub zmiennego rytmu wypróżniania. Objawami współistniejącymi są ponadto:

  • wymioty;
  • wzdęcia;
  • nadmierne oddawanie gazów;
  • wczesne uczucie pełności po posiłku;
  • pieczenie w nadbrzuszu;
  • uczucie zalegania pokarmu w żołądku.

Zobacz również: Co na wzdęcia i gazy – 8 sposobów jak je zmniejszyć.

W zespole jelita drażliwego nie obserwuje się krwi w stolcu, ubytku masy ciała pacjenta, a dolegliwości nie zaburzają snu – co jest istotne w diagnostyce różnicowej.

Symptomatologia IBS obejmuje także objawy spoza układu pokarmowego, takie jak fibromialgia, ospałość, bóle głowy, bóle pleców i objawy ze strony układu moczowo-płciowego (nocne oddawanie moczu czy niekompletne opróżnianie pęcherza moczowego).

Objawy rozpoczynają się najczęściej w 3. lub 4. dekadzie życia.

Leczenie

Spośród metod niefarmakologicznych pewną rolę przypisuje się diecie, jednak konkretne wytyczne co do niej nie zostały jasno sprecyzowane. Istnieją bowiem doniesienia potwierdzające korzystny wpływ diety modyfikowanej indywidualnie, w porozumieniu z pacjentem, na podstawie obserwacji i identyfikacji produktów szkodliwych.

Najczęstszą przyczyną zaostrzeń są pokarmy wysokotłuszczowe, surowe owoce i warzywa, napoje zawierające kofeinę, a także nadmierna podaż sztucznych słodzików. Wśród metod niekonwencjonalnych wymienia się preparaty ziołowe i akupunkturę.

Jeśli chodzi o farmakoterapię, zastosowanie znajdują leki przeczyszczające, które są skuteczne u chorych z przewlekłymi zaparciami. Do tej grupy zaliczyć można leki o działaniu osmotycznym, nasiona babki płesznika czy lubiproston.

Korzystne działanie wywierają także preparaty serotoninergiczne, przeciwdepresyjne i niekiedy przeciwbiegunkowe.

Bibliografia

  1. Bartnik W., Chojnacki J., Paradowski L., Skrzydło-Radomańska B., Tomecki R., Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne w zespole jelita nadwrażliwego, Gastroenterologia Kliniczna, 1/2009.
  2. Żelowski A., Wojtuń S., Gil J., Dyrla P., Zespół jelita nadwrażliwego – podstawowe zasady rozpoznawania i leczenia, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 9/2013.
  3. Dworzański T., Fornal R., Koźba Ł., Celiński K., Dworzańska E., Rola mikrobioty jelitowej w zespole jelita nadwrażliwego, Postepy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 72/2018.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław