Fizjoexpert Futuro

Wstrząs septyczny stanowi najczęstszą przyczynę śmierci wśród pacjentów leczonych na oddziałach intensywnej terapii. Jest następstwem kaskady składającej się z działania toksyn i mediatorów, która może zostać wywołana zarówno przez bakterie Gram-ujemne, jak i Gram-dodatnie oraz przez infekcje polibakteryjne lub w rzadkich przypadkach przez obecność wirusów bądź grzybów. Dodatkowo uznaje się, że wstrząs septyczny jest prawdopodobnie najbardziej skomplikowaną ze wszystkich form wstrząsu.

Wstrząs septyczny

Definicje

Definicja wstrząsu septycznego i kryteria rozpoznawania sepsy z roku 2001 wskazują, że jest to postać ciężkiej sepsy z ostrą niewydolnością krążenia charakteryzującą się uporczywą hipotensją pomimo właściwej resuscytacji płynowej, wymagającą zastosowania leków obkurczających naczynia krwionośne.

Zgodnie z nową definicją, z 2016 roku, wstrząs septyczny to sepsa, w której zaburzenia krążenia, metaboliczne i komórkowe są tak głębokie, że znacząco zwiększają śmiertelność. Hipotensja z podwyższonym stężeniem mleczanów we krwi, utrzymująca się pomimo właściwej resuscytacji płynowej, wymaga zastosowania leków kurczących naczynia celem podwyższenia średniego ciśnienia tętniczego powyżej 65 mm Hg.

Etiologia

Śmiertelność w przebiegu posocznicy wzrasta w ciężkich przypadkach do 30%, natomiast w przypadkach wstrząsu septycznego do 50-60%. 64% pacjentów z posocznicą wykazuje w ciągu 24 godzin progresję do ciężkich form schorzenia, a 23% osób z formą ciężką wykazuje w ciągu następnych 28 dni progresję do wstrząsu septycznego.

Na czołowych miejscach wśród wywołujących bakterii znajdują się bakterie:

  • E.coli;
  • Klebsiella;
  • Bacteroides;
  • Aerobacter aerogenes;
  • Pseudomonas aeruginosa;
  • Proteus;
  • Salmonella;
  • pałeczki z grupy coli;
  • Gram-dodatnie.

Ostatnimi laty doszło także do zdecydowanych zmian w pojmowaniu istoty wstrząsu septycznego. Wcześniej mieliśmy do czynienia z pierwszoplanową rolą krążenia bakterii lub grzybów w krwioobiegu. Obecnie natomiast podnosi się rolę aktywacji przez toksyny bakteryjne komórek mediatorowych. W efekcie powoduje to produkcję mediatorów i cytokin odpowiedzialnych za powstawanie wstrząsu septycznego.

Konferencje Bioptron

Wstrząs septyczny – objawy

W typowych i łatwych do rozpoznania przypadkach występuje gorączka, dreszcze, tachykardia, niedociśnienie, przyspieszony oddech, a także zmiany stanu świadomości.

Następujące objawy mogą wskazywać na obecność ogniska zapalnego:

  • sztywność karku i bóle głowy: zapalenie opon mózgowych;
  • bóle w obrębie jamy brzusznej oraz obrona mięśniowa: zapalenie otrzewnej;
  • bóle w klatce piersiowej i obecność plwociny: zapalenie płuc.

Dzięki szybkiemu wdrożeniu leczenia z zastosowaniem podaży płynów, leków o działaniu naczyniokurczącym oraz antybiotyków udaje się zwykle stosunkowo szybko opanować rozwijającą się niestabilność układu krążenia i w ciągu 24-96 godzin kontynuacji adekwatnej podaży płynów doprowadzić do stabilizacji.

W tej początkowej fazie obserwuje się spektrum objawów klinicznych rozciągających się od chłodnej i sino zabarwionej skóry do skóry prawidłowo zabarwionej i ciepłej.

Niestabilność układu krążenia może wywierać negatywne skutki praktycznie na każdy narząd. Przy nasilających się zaburzeniach perfuzji może prowadzić to do dysfunkcji danego narządu. Wystąpienie takich objawów we wczesnej fazie uważane jest za niekorzystne prognostycznie.

Rozpoznanie wstrząsu septycznego

W rozpoznawaniu wstrząsu należy uwzględnić:

  • wstępną ocenę etiologii i objawów klinicznych;
  • ocenę początkowych parametrów hemodynamicznych;
  • zmiany zachodzące w komórkach;
  • stopień uszkodzenia tkanek.

Wstępne postępowanie diagnostyczne poszukuje cech zakażenia. Pacjenci ze zidentyfikowanymi zakażeniami powinni mieć pobrany materiał biologiczny do diagnostyki mikrobiologicznej, zwłaszcza krew, a następnie podany antybiotyk. Kryteria rozpoznawania dysfunkcji narządowej w sepsie według najnowszych wytycznych oparte są na skalach SOFA i qSOFA.

Bibliografia

  1. Erdmann E., Kardiologia kliniczna, tom I, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2010.
  2. Wadełek J., Sepsa i wstrząs septyczny u pacjentów w podeszłym wieku, Geriatria, 12/2018.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław