Fizjoexpert Futuro

Jałowa martwica kości może dotyczyć osób w każdym wieku, jednak zdecydowanie częściej pojawia się u dzieci i młodzieży. Na grupę jałowych martwic kości składa się wiele jednostek chorobowych, najczęściej nazywanych zgodnie z nazwiskami autorów, którzy po raz pierwszy je opisali. Jednostki te różnią się między sobą miejscem występowania, wiekiem lub płcią chorych oraz znaczeniem klinicznym.

 

Jałowa martwica kości dzieci i młodzieży

Jałowa martwica kości lub niedokrwienna martwica nasadowa jest idiopatycznym zespołem chorobowym, w którym dochodzi do zaburzenia pierwotnie normalnego kostnienia. Najczęściej występuje w nasadach i odrostkach kości.

Przebieg zmian patologicznych jest podobny we wszystkich młodzieńczych, jałowych martwicach. W pierwszej kolejności obumarła tkanka kostna staje się bodźcem drażniącym otaczające ją żywe tkanki. Odpowiednio unaczyniona, żywa kość na skutek odczynowego przekrwienia ulega stopniowej demineralizacji, czyli odwapnieniu.

Obumarła tkanka kostna nie traci swej zawartości soli mineralnych, a nawet nieco ją zwiększa w efekcie odkładania się na poszczególnych beleczkach soli wapniowych. Właśnie z tego względu, w okresie początkowym na radiogramach można zauważyć najpierw odwapnienie, a później przewapnienie.

Zmieniona martwiczo tkanka kostna jest mało odporna na wpływy czynników mechanicznych. Na skutek np. ucisku masy ciała czy nawet napięcia mięśniowego dochodzi do licznych złamań podchrzęstnych, zgnieceń, rozpłaszczeń lub zapadania się dotkniętego martwicą obszaru kostnego. Okostna pokrywająca żywą kość w wyniku drażnienia wzmaga produkcję tkanki kostnej, co z kolei prowadzi do pogrubienia kości w pobliżu ogniska.

Po pewnym czasie dochodzi do ponownego, stopniowego unaczynienia i przebudowy martwiczo zmienionego obszaru. Stwierdzić można wówczas fragmentację kości. Ostatnim etapem choroby jest rewaskularyzacja, czyli powolna, całkowita przebudowa i rewitalizacja tkanki kostnej.

Uznaje się, że im mniejszy zakres zgnieceń i odkształceń, tym lepsze warunki do powrotu do stanu prawidłowego.

Sklep Spirulina

Przyczyny

Przyczyny wywołujące zmiany chorobowe nie zostały do końca poznane. Za główny powód uznaje się jednak pośrednie lub bezpośrednie upośledzenie bądź całkowite przerwanie ukrwienia określonego obszaru tkanki kostnej.

Zaburzenia ukrwienia mogą być uwarunkowane:

  • pewnymi wadami i anomaliami wrodzonymi lub rozwojowymi;
  • zaburzeniami kostnienia;
  • rozkojarzeniami hormonalnymi lub nerwowymi;
  • niedoborem witamin takich jak np. witamina A, witamina D, witamina E;
  • dysproporcją między wytrzymałością kości, a jej obciążeniem;
  • wielokrotnie powtarzanymi mikrourazami lub jednym większym urazem;
  • embolią naczyniową.

Ustalenie, które z wymienionych czynników odegrały decydującą rolę w wywołaniu jałowej martwicy jest zwykle trudne lub wręcz niemożliwe.

Objawy

Chorzy najczęściej skarżą się na narastające dolegliwości bólowe i nieznaczne ograniczenie ruchomości w stawie ustępujące w spoczynku. Jeśli zmiany chorobowe dotyczą kończyny dolnej pojawia się utykanie. Miejscowo można zauważyć pogrubienie zarysów, obrzęk, zwiększenie temperatury ciała, bolesność miejscową podczas obciążania i bolesność uciskową.

Jednostki chorobowe

Do najczęściej występujących jałowych martwic u dzieci i młodzieży należą choroby:

  • Friedricha – koniec mostkowy obojczyka;
  • Pannera – główka kości ramiennej;
  • Hegemanna – bloczek kości ramiennej;
  • Brunsa – głowa kości łokciowej;
  • Kienbocka – kość księżycowata;
  • Preisera – kość łodeczkowata;
  • Van Necka – spojenie kulszowo-łonowe;
  • Sindinga-Larsena – rzepka;
  • Blounta – kłykieć przyśrodkowy kości piszczelowej;
  • Osgood-Schlattera – guzowatość piszczeli;
  • Haglunda-Severa – guz piętowy;
  • Kohler I – kość łódkowata;
  • Kohler II – głowa II lub III kości śródstopia;
  • Perthesa – głowa kości udowej.

Jałowe martwice kości dorosłych

U dorosłych jałowe martwice kości spowodowane są obumarciem osteocytów i w efekcie zmianami strukturalnymi prowadzącymi do zgniecenia powierzchni stawowej. W następstwie dochodzi do wtórnych zmian zwyrodnieniowych stawu. Wśród czynników związanych z wystąpieniem martwicy, aż w 90% przypadków wymienia się leczenie steroidami oraz nadużywanie alkoholu.

Choroba w połowie przypadków występuje obustronnie i aż czterokrotnie częściej dotyczy mężczyzn, przeważnie między 30. a 60. rokiem życia.

Ze względu na to, że obszar martwicy u dorosłych nie ulega rewaskularyzacji lub zachodzi ona w niewielkim stopniu, w większości wypadków zmiany postępują aż do zmęczeniowego złamania osłabionych mechanicznie beleczek kostnych.

Bibliografia

  1. Marciniak W., Szulc A., Wiktora Degi Ortopedia i Traumatologia, tom 2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław