eFizjoterapia

Sok żołądkowy jest jednym z ważnych soków trawiennych, to dzięki niemu możliwy jest kolejny etap trawienia pokarmów. Stanowi bezbarwną ciecz o kwaśnym odczynie.

 

Synteza i wydzielanie

Sok żołądkowy jest syntezowany i wydzielany przez gruczoły błony śluzowej żołądka średnio w ilości około 3 litrów na dobę. Powstaje on w kanalikach wewnątrz komórek okładzinowych gruczołów błony śluzowej pod wpływem histaminy działającej na receptor H2. Jony wodoru powstające podczas dysocjacji kwasu węglowego są aktywnie wydzielane do światła kanalików komórkowych. W tym aktywnym transporcie jonów wodoru do światła kanalików udział biorą cykliczny AMP, cyklaza adenylanowa, a także prawdopodobnie adenozynotrifosfataza. Jednocześnie z jonami wodoru wydzielane są jony chloru. W efekcie tworzy się kwas solny.

W komórkach głównych gruczołów błony śluzowej żołądka znajdują się w cytoplazmie ziarnistości zawierające pepsynogen – nieczynny enzym proteolityczny. Wydzielony do światła gruczołów błony śluzowej zamienia się pod wpływem kwasu solnego w aktywny enzym o nazwie pepsyna.

Kontrola wydzielania soku żołądkowego

Wydzielanie soku żołądkowego dzieli się na 3 fazy, które w warunkach fizjologicznych zachodzą niemal jednocześnie. Są to fazy:

  • głowowa;
  • żołądkowa;
  • jelitowa.

W fazie głowowej występuje wydzielanie soku żołądkowego pod wpływem impulsów biegnących przez nerwy błędne. Uczestniczą tu zarówno odruchy warunkowe, jak i wrodzone. Acetylocholina uwolniona z zakończeń śródściennych neuronów przywspółczulnych działa na komórki główne błony śluzowej żołądka oraz komórki okładzinowe.

W fazie żołądkowej w efekcie podrażnienia błony śluzowej przez pokarm wypełniający żołądek zachodzi oddziaływanie na komórki dokrewne G zlokalizowane w błonie śluzowej żołądka. Wydzielają one do krwi gastrynę, a ta z kolei pobudza do wydzielania gruczoły błony śluzowej żołądka.

Sklep Spirulina

W fazie jelitowej następuje przemieszczenie treści pokarmowej do dwunastnicy, przy czym na drodze nerwowej i humoralnej zachodzi zarówno pobudzanie, jak i hamowanie czynności żołądka. Dzieje się tak, ponieważ wytwarzane w dwunastnicy gastryna i cholecystokinina pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, zaś sekretyna działa hamująco na tę czynność.

Na wydzielanie soku żołądkowego mają wpływ ponadto:

Jak zatem widać, zarówno synteza, jak i wydzielanie soku żołądkowego jest czynnością skomplikowaną, angażującą wiele struktur organizmu człowieka.

Sok żołądkowy – skład

Sok żołądkowy jest silnie kwasowy, gdyż jego pH wynosi około 1,0. Zawiera on kwas solny, enzymy trawienne, śluz, sole mineralne oraz wodę. Jednym z takich enzymów trawiennych jest pepsyna. Rozkłada ona duże cząsteczki białek na mniejsze cząsteczki polipeptydów. Przerywa wiązania peptydowe w cząsteczkach białek i powstające z nich cząsteczki mają zarówno krótkie, jak i długie łańcuchy. Największą aktywność pepsyna wykazuje w granicach pH 1,6-3,2.

Trawienie w żołądku

Pokarm gromadzący się w żołądku układa się warstwami. Kolejno połykane porcje trafiają do środka żołądka, rozsuwając na zewnątrz pokarmy spożyte wcześniej, a zatem te ostatnie nie tracą kontaktu z wydzieliną trawienną błony śluzowej. Płyny przesuwają się w kierunku odźwiernika i dalej do dwunastnicy szybciej niż pokarm stały.

W miarę opróżniania żołądka stopniowo zmniejsza się wypełnienie części rezerwuarowej i jednocześnie pojawiają się w niej powolne skurcze toniczne. Pod wpływem wielokrotnych skurczów perystaltycznych obwodowej części żołądka treść pokarmowa ulega rozdrobnieniu, zmieszaniu z sokiem żołądkowym i ostatecznie przesunięciu w małych, kilkumililitrowych porcjach do dwunastnicy. Aktywność skurczowa żołądka rozpoczyna się już wkrótce po spożyciu pokarmu.

Na koniec warto wspomnieć, że istotną czynnością jest opróżnianie żołądka, w efekcie czego strawiony częściowo pokarm przesuwa się do dalszych odcinków układu pokarmowego. Najkrócej w żołądku przebywa pokarm białkowy, ponadto płyny opuszczają ten narząd szybciej niż pokarmy stałe. Wzrost zawartości żołądka przyspiesza opróżnianie.

Bibliografia

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom II, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  2. Konturek S., Fizjologia człowieka, Tom V, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000.
  3. Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław