RSQ Technologies

Układ immunologiczny (układ odpornościowy) organizmu stanowi jeden z ważniejszych układów ludzkiego ustroju, ponieważ chroni przed rozwojem chorób i działaniem patologicznych drobnoustrojów czy toksyn.

Układ immunologiczny (układ odpornościowy)

Układ immunologiczny – skład

W skład układu odpornościowego organizmu wchodzą:

Rodzaje odporności

Odporność człowieka dzieli się na wrodzoną i nabytą.

Odporność wrodzona (nieswoista) towarzyszy każdemu człowiekowi już od momentu narodzin. Cechuje ją brak zdolności do samodzielnej produkcji przeciwciał, a wszystko co konieczne dostarczane jest dziecku wraz z mlekiem matki, a wcześniej za pomocą łożyska. Właśnie z tego względu sugeruje się, aby dziecko piło mleko matki przynajmniej do 6 miesiąca życia. Na odporność nieswoistą składają się także skóra, błony śluzowe i reakcje organizmu takie jak gorączka czy wymioty.

Odporność nabyta, czyli swoista, dzieli się z kolei na nabytą naturalnie i sztucznie. Można ją nabyć w efekcie naturalnego kontaktu z antygenem, po podaniu szczepionki czy po podaniu swoistych przeciwciał. Aktywuje się wówczas, gdy odporność nieswoista zawiodła.

Mechanizmy obronne

Pierwszą linię obrony organizmu stanowią czynniki odporności nieswoistej. Są to:

  • skóra – stanowi barierę odgradzającą środowisko wewnętrzne organizmu od świata zewnętrznego i produkuje pot czy łój;
  • wydzieliny organizmu – sok żołądkowy, wydzieliny pochwy i wydzieliny śluzowo-surowicze;
  • wrodzone odruchy organizmu – np. kichanie, kaszel czy mruganie powiekami.

Drugą linię obrony stanowią komórki układu odpornościowego, czyli neutrofile, makrofagi oraz układ odpowiednich białek (dopełniacza, ostrej fazy). To one wywołują reakcje zapalne organizmu czy gorączkę, która w rzeczywistości nie tyle stanowi patologiczny stan, co chroni organizm.

Z kolei trzecia linia obrony organizmu to mechanizmy odporności swoistej, czyli limfocyty B oraz T.

Przyczyny obniżonej odporności

Obniżona odporność bardzo często wiąże się z nieodpowiednim trybem życia. Mało ruchu, długotrwałe siedzenie lub leżenie, zła dieta uboga w antyoksydanty i witaminy lub stosowanie używek znacznie wpływają na jej obniżenie. Niekorzystnie na układ immunologiczny wpływa zbyt mała ilość snu, zwłaszcza jeśli często się to powtarza.

Przyczyną mogą być również choroby przewlekłe, zwłaszcza autoimmunologiczne, podczas których komórki odpornościowe organizmu atakują własne, zdrowe tkanki, rozpoznając je jako patologiczne. Także stosowanie niektórych leków może zmniejszać odporność. Na końcu należy wspomnieć o przewlekłym stresie, zbyt małej podaży wody czy po prostu o pogodzie. Wzrost zachorować przypada zwłaszcza na okres jesienno-zimowy oraz zimowo-wiosenny.

Jak wzmocnić układ immunologiczny u dorosłych?

Istnieje wiele sposobów usprawniających funkcjonowanie układu odpornościowego. Pierwszym z nich jest codzienna aktywność fizyczna, zwłaszcza na świeżym powietrzu. Aktywność szczególnie korzystnie wpływającą na odporność nazywa się hartowaniem organizmu. Odnosi się ona do uprawiania sportu na dworze niezależnie od warunków atmosferycznych (np. morsowanie czy jogging niezależnie od pogody, nawet w deszczu).

W drugiej kolejności należy zwrócić uwagę na codzienną dietę, ponieważ to właśnie ona w dużym stopniu wpływa na odporność. Warto sięgać po produkty bogate w witaminy (zwłaszcza witaminę C) oraz antyoksydanty, dlatego poleca się spożywać duże ilości owoców czy warzyw. Wiele osób decyduje się dodatkowo na suplementację, zwłaszcza w okresie jesiennym lub wczesnowiosennym, gdy odporność jest znacznie osłabiona. Popularnością w ostatnim czasie cieszą się algi, takie jak chlorella czy spirulina, ponieważ zawierają ogromne ilości przeciwutleniaczy, a także są bogate w witaminy i minerały.

Co osłabia odporność?

Negatywnie na odporność wpływa stres. Częsty i przewlekły stres powoduje bowiem zaburzenia w równowadze stresu oksydacyjnego, co z kolei prowadzi do nadmiernej produkcji szkodliwych, reaktywnych form tlenu o nazwie wolne rodniki tlenowe. Te natomiast nie tylko obniżają odporność, ale również inicjują rozwój licznych chorób i przyspieszają starzenie się organizmu.

Zobacz również: Sposoby na stres.

Na koniec warto wspomnieć, że dużą rolę odgrywa odpoczynek. Organizm człowieka regeneruje się głównie w nocy, podczas snu. To właśnie wtedy układ immunologiczny w znacznym stopniu walczy z infekcjami, a tkanki ulegają regeneracji. Dlatego należy zadbać o odpowiednią ilość snu, a za optymalny czas uznaje się około 8 godzin.

Bibliografia

  1. Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W., Stokłosa T., Immunologia, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2012.
  2. Kaczorowska A., Podstawy immunologii, Uniwersytet Gdański.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław