Archeony to jedna z trzech podstawowych grup organizmów żywych, obejmująca mikroorganizmy jednokomórkowe o unikalnej budowie i właściwościach biochemicznych. Różnią się zarówno od bakterii, jak i organizmów eukariotycznych. Występują powszechnie w środowisku naturalnym, ale także w organizmie człowieka, gdzie stanowią element mikrobiomu, zwłaszcza w obrębie przewodu pokarmowego. Mimo że nie wykazują typowych cech drobnoustrojów chorobotwórczych, mogą uczestniczyć w procesach metabolicznych i wpływać na równowagę środowiska wewnętrznego organizmu.
Archeony – rola w mikrobiomie człowieka
Archeony to grupa mikroorganizmów, która przez długi czas była niedoceniana w kontekście zdrowia człowieka. Obecnie wiadomo jednak, że stanowią one stały element mikrobiomu. Dotyczy to zwłaszcza przewodu pokarmowego. Choć archeony nie są klasyfikowane jako typowe patogeny to ich obecność może wpływać na środowisko jelitowe oraz przebieg procesów metabolicznych.
Archeony – budowa i właściwości archeonów
Pod względem budowy komórkowej archeony przypominają bakterie, jednak różnią się od nich na poziomie molekularnym. Ich błona komórkowa zawiera specyficzne lipidy o wiązaniach eterowych, co zwiększa jej stabilność i odporność na czynniki środowiskowe. Dzięki temu archeony mogą funkcjonować w warunkach, które dla większości mikroorganizmów są niekorzystne. Właściwości te sprawiają, że są one przystosowane do życia zarówno w środowisku zewnętrznym, jak i w organizmie człowieka.
Ciekawostka
Błony komórkowe niektórych archeonów (tzw. ekstremofile) potrafią wytrzymać temperaturę wrzątku. Jest to możliwe dzięki specyficznym wiązaniom eterowym, których nie mają bakterie.
Archeony w przewodzie pokarmowym
Najlepiej poznanym środowiskiem bytowania archeonów u człowieka są jelita. Występują tam głównie w postaci tzw. archeonów metanogennych, które uczestniczą w przemianach gazów jelitowych. Ich podstawową funkcją jest wykorzystywanie wodoru powstającego w trakcie fermentacji bakteryjnej. Proces ten prowadzi do produkcji metanu i jednocześnie wpływa na równowagę mikrobiologiczną jelit.
Z punktu widzenia fizjologii oznacza to, że archeony mogą:
- regulować środowisko jelitowe;
- oddziaływać na aktywność innych mikroorganizmów;
- wpływać na przebieg procesów trawiennych.
Archeony – znaczenie kliniczne
Obecnie nie ma dowodów na to, że archeony wywołują w bezpośredni sposób choroby. Nie wykazano produkcji toksyn ani klasycznych mechanizmów inwazyjności charakterystycznych dla bakterii chorobotwórczych. Zwraca się jednak uwagę na ich możliwy udział w zaburzeniach funkcjonalnych przewodu pokarmowego. Analizuje się między innymi ich związek z:
- nadmierną produkcją gazów jelitowych;
- zmianami motoryki jelit;
- zaburzeniami równowagi mikrobiomu.
Wciąż są to jednak obszary wymagające dalszych badań.
Archeony a równowaga organizmu
Mikrobiom człowieka jest złożonym układem, w którym poszczególne mikroorganizmy oddziałują na siebie wzajemnie. Archeony, mimo że stanowią jego mniejszy komponent, mogą pełnić funkcję regulacyjną. Ich obecność wiąże się z homeostazą organizmu, czyli utrzymaniem stabilnych warunków wewnętrznych. Zaburzenia tej równowagi mogą wpływać na funkcjonowanie wielu układów, w tym na układ pokarmowy i układ immunologiczny.
Znaczenie archeonów w fizjoterapii
Z perspektywy fizjoterapii archeony nie są bezpośrednim celem terapii. Jednak rosnąca wiedza na temat mikrobiomu wskazuje, że stan środowiska jelit może mieć wpływ na ogólne funkcjonowanie organizmu. Zależności te analizuje się między innymi w kontekście:
- przewlekłych stanów zapalnych;
- regeneracji tkanek;
- ogólnej kondycji organizmu.
Dlatego znajomość roli mikroorganizmów (w tym archeonów) może stanowić element szerszego, holistycznego podejścia do zdrowia pacjenta.
Podsumowanie
Archeony są naturalnym składnikiem mikrobiomu człowieka, który odgrywa pewną rolę w utrzymaniu równowagi środowiska jelitowego. Pomimo tego, że nie są uznawane za drobnoustroje chorobotwórcze, ich obecność może pośrednio wpływać na funkcjonowanie organizmu.
Ze względu na ograniczoną liczbę badań, znaczenie kliniczne archeonów w dalszym ciągu pozostaje przedmiotem analiz. Jednak już dzisiaj wiadomo, że stanowią istotny element złożonego ekosystemu mikrobiologicznego człowieka.
Polecane produkty:
|
Probiotyki - naturalne kultury bakterii
Probiotyki bioalgi to żywe, naturalne i specjalnie wyselekcjonowane kultury bakterii, które uzupełniają dietę w składniki probiotyczne takie jak m.in. Lactobacillus Sporogenesis (Bacillus Coagulans), Lactobacillus Acidophilus, Bifidobacterium Bifidum ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Efenberger M., Wódz K., Brzezińska-Błaszczyk E., Archeony – istotny składnik mikrobiomu człowieka, 2020.
- Efenberger M., Wódz K., Brzezińska-Błaszczyk E., Archeony – drobnoustroje ciągle nieznane, Postepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68: 1452-1463.
- Duller S., Moissl-Eichinger C., Archaea in the Human Microbiome and Potential Effects on Human Infectious Disease, Emerging Infectious Diseases, 2024.
