Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) to przewlekła choroba zapalna o podłożu autoimmunologicznym. Atakuje ona przede wszystkim stawy kręgosłupa i prowadzi do ich stopniowego usztywnienia. Choroba dotyka głównie młodych ludzi, często przed 40. rokiem życia. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie są kluczowe, by spowolnić jej postęp i utrzymać sprawność na długie lata.
Czym jest zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK)?
W przebiegu ZZSK układ odpornościowy organizmu zaczyna atakować własne tkanki. Proces zapalny obejmuje głównie stawy krzyżowo-biodrowe, łączące miednicę z kręgosłupem, oraz drobne stawy międzykręgowe. Charakterystyczne dla tej choroby jest również zapalenie przyczepów ścięgnistych, czyli miejsc, gdzie ścięgna i więzadła łączą się z kością.
Przewlekły stan zapalny prowadzi do niszczenia chrząstki i tworzenia się zrostów kostnych. Z czasem mogą one połączyć ze sobą poszczególne kręgi, co skutkuje całkowitym usztywnieniem kręgosłupa. W zaawansowanym stadium obraz radiologiczny przypomina kij bambusowy. Jest to bardzo charakterystyczny, ale jednocześnie późny objaw choroby. W międzynarodowej klasyfikacji chorób jednostka ta oznaczona jest kodem zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ICD-10 jako M45.
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – objawy, na które należy zwrócić uwagę
Rozpoznanie ZZSK na wczesnym etapie bywa trudne. Jego pierwsze symptomy często mylone są ze zwykłym bólem pleców. Zrozumienie, jakie są typowe objawy dla zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, jest jednak niezwykle ważne dla szybkiej diagnozy.
Wczesne i osiowe objawy choroby
Najważniejszym objawem jest ból o charakterze zapalnym w dolnej części pleców. Ma on kilka cech, które odróżniają go od bólu mechanicznego:
- Jest to ból tępy, głęboko umiejscowiony, często promieniujący do pośladków.
- Pojawia się powoli, zwykle przed 40. rokiem życia.
- Nasilenie bólu występuje w nocy i nad ranem, nierzadko wybudzając ze snu.
- Towarzyszy mu poranna sztywność kręgosłupa, która utrzymuje się ponad 30 minut.
- Ból i sztywność zmniejszają się po aktywności fizycznej, a nasilają w spoczynku.
Z biegiem czasu proces zapalny może objąć wyższe partie kręgosłupa. Prowadzi to do ograniczenia jego ruchomości i bólu w odcinku piersiowym, co może utrudniać głębokie oddychanie.
Objawy pozakręgosłupowe i powikłania
ZZSK to choroba układowa, która może atakować również inne narządy. Najczęstsze objawy pozakręgosłupowe to:
- Zapalenie stawów obwodowych: Głównie biodrowych, kolanowych i barkowych.
- Zapalenie przyczepów ścięgnistych: Typowym objawem jest ból pięty (zapalenie ścięgna Achillesa).
- Zapalenie błony naczyniowej oka: Objawia się bólem, zaczerwienieniem oka i światłowstrętem. Jest to stan wymagający pilnej konsultacji okulistycznej.
- Rzadziej występują powikłania sercowe, płucne czy nerkowe.
Jak zdiagnozować zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa?
Proces diagnostyczny jest wieloetapowy i opiera się na analizie objawów klinicznych, badaniach laboratoryjnych oraz obrazowych. Zdobywanie wiedzy z wiarygodnych źródeł, takich jak portal Medme.pl, pomaga lepiej zrozumieć zalecenia specjalisty. Pamiętaj jednak, że ostateczną diagnozę zawsze stawia lekarz reumatolog na podstawie całokształtu obrazu klinicznego.
- Wywiad i badanie fizykalne: Lekarz pyta o charakter bólu i poranną sztywność. Bada ruchomość kręgosłupa i ocenia bolesność stawów krzyżowo-biodrowych.
- Badania laboratoryjne: U większości pacjentów z ZZSK stwierdza się obecność antygenu HLA-B27. Jest to ważny marker genetycznej predyspozycji. Oznacza się także wskaźniki stanu zapalnego (OB, CRP).
- Badania obrazowe: Podstawowym badaniem jest RTG. Charakterystyczne dla zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa na RTG są zmiany w stawach krzyżowo-biodrowych. We wczesnej fazie choroby, gdy prześwietlenie może być jeszcze prawidłowe, stosuje się rezonans magnetyczny (MRI). Badanie to uwidacznia aktywny stan zapalny w stawach i szpiku kostnym.
Leczenie ZZSK – jak spowolnić postęp choroby i łagodzić objawy?
Celem leczenia jest zmniejszenie bólu i stanu zapalnego oraz utrzymanie ruchomości kręgosłupa. Terapia jest kompleksowa i powinna być prowadzona przez zespół specjalistów.
Kluczowa rola fizjoterapii i ćwiczeń
Regularna aktywność fizyczna to podstawa leczenia ZZSK. Indywidualnie dobrane ćwiczenia zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa pomagają zachować elastyczność kręgosłupa i wzmacniają mięśnie. Zalecane są ćwiczenia rozciągające, oddechowe oraz pływanie. Pomocniczo stosowany może być masaż, który pomaga rozluźnić napięte mięśnie, jednak nie zatrzymuje on postępu choroby.
Leczenie farmakologiczne
Farmakoterapia odgrywa kluczową rolę w kontrolowaniu stanu zapalnego. Wybór metody leczenia należy bezwzględnie skonsultować z lekarzem prowadzącym.
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): Są pierwszą linią leczenia. Stosowane regularnie, nie tylko łagodzą ból, ale mogą również spowalniać postęp choroby.
- Leki biologiczne: Gdy NLPZ są nieskuteczne, lekarz może zlecić leki biologiczne. Te nowoczesne leki na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa celują bezpośrednio w cząsteczki odpowiedzialne za proces zapalny. Pozwala to na skuteczne wyhamowanie choroby. Terapie te należą do szerokiej grupy specjalistycznych leków na receptę, a ich zastosowanie jest ściśle regulowane.
Znaczenie diety i stylu życia
Nie istnieje specyficzna dieta na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Zaleca się jednak stosowanie diety przeciwzapalnej, bogatej w kwasy omega-3, warzywa i owoce. Ważna jest też suplementacja wapnia i witaminy D. Kluczowe jest zaprzestanie palenia tytoniu, które nasila aktywność choroby.
Artykuł sponsorowany
