eFizjoterapia

Czynnik reumatoidalny RF to najbardziej znany marker immunologiczny w reumatoidalnym zapaleniu stawów. To autoprzeciwciało skierowane przeciwko domenie CH2 i CH3 regionu Fc immunoglobuliny klasy IgG. Został on odkryty w 1930 roku przez Waalera i Rosego.

 

Występowanie czynnika RF

Początkowo czynnik ten pojawia się w płynie stawowym, a następnie wykrywany jest we krwi. Częstość występowania RF zależy od czasu trwania RZS. W efekcie, we wczesnym okresie choroby w surowicy występuje u około 70% chorych, natomiast u następnych 10-15% pacjentów pojawia się w ciągu 2 lat trwania RZS. Obecność czynnika reumatoidalnego u chorych na RZS ma znaczenie prognostyczne, a jego wysokie miano koreluje z dużą aktywnością reumatoidalnego zapalenia stawów, szybką progresją radiologiczną oraz występowaniem objawów pozastawowych.

Obecność czynnika reumatoidalnego nie jest jednak warunkiem bezwzględnie koniecznym do rozpoznania reumatoidalnego zapalenia stawów, ponieważ są znane postacie choroby serologicznie ujemne. Ponadto nie każdy pacjent z dodatnim wynikiem czynnika reumatoidalnego ma zapalną chorobę stawów. RF może być także obecny u osób zdrowych lub z innymi schorzeniami.

Tymi schorzeniami mogą być:

Czynnik reumatoidalny w RZS

Zwiększone miano RF jest jednym z kryteriów diagnostycznych seropozytywnego RZS. Z powodu małej swoistości sama obecność RF nie upoważnia jednak do rozpoznania RZS. U 70% chorych na RZS stwierdza się RF już na początku choroby, natomiast u 10-15% pojawia się on w ciągu 2 lat jej trwania. RF najwcześniej pojawia się w płynie stawowym, później dopiero w osoczu. Dodatkowo miano RF koreluje z aktywnością choroby i jest czynnikiem rokowniczym, a jego nieobecność w klasie IgM stanowi jeden z kryteriów rozpoznania wszystkich artropatii seronegatywnych. RF w innych klasach niż lgM nie ma znaczenia diagnostycznego.

Sklep Spirulina

Metody oznaczania

Rutynowo RF oznacza się w klasie IgM za pomocą następujących testów:

  • odczyn Waalera i Rosego – wiązanie RF z króliczą IgG opłaszczającą baranie erytrocyty powoduje hemaglutynację;
  • odczyn lateksowy – RF reaguje z ludzką IgG opłaszczającą kuleczki lateksu i powoduje ich aglutynację;
  • nefelometria laserowa;
  • test immunoenzymatyczny (ELISA) – RF w klasie IgG, lgA lub lgE oznacza się tylko metodą ELISA.

Oznaczania wykonuje się w surowicy, płynie stawowym oraz płynach z jamy osierdzia i jamy opłucnej.

Wartości prawidłowe

Prawidłowa wartość zależy od zastosowanej metody oznaczania. W przypadku odczynu Waalera i Rosego wynosi <1/80, z kolei w przypadku odczynu lateksowego – <1/40. Wartość nefelometrii laserowej powinna wyjść w zakresie <40 j./ml. W przypadku metody ELISA wynik uzależniony jest od producenta.

Należy wiedzieć, że RF w niskim mianie (<1/80 w odczynie lateksowym) stwierdza się u 1-2% zdrowej populacji. Częstość ta wzrasta wraz z wiekiem. Czułość badania RF określa się na poziomie 50-90%, a swoistość na poziomie 50-95%.

Pozostałe czynniki w reumatoidalnym zapaleniu stawów

Nie tylko czynnik reumatoidalny może wskazywać na obecność RZS. W przypadku podejrzenia tej choroby należy dokonać także obecności przeciwciał anty-CCP, anty-CarP oraz ACPA. Przydatne są również markery stanu zapalnego.

Bibliografia

  1. Silverthorn D., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
  2. Matuszewska A., Madej M., Wiland P., Markery immunologiczne reumatoidalnego zapalenia stawów, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 70/2016.
Polecane produkty:
Rehabilitacja Wrocław