Postępowanie nauczyciela przy nauczaniu pojęć

///Postępowanie nauczyciela przy nauczaniu pojęć
Fotodepilacja Wrocław

Postępowanie nauczyciela przy nauczaniu pojęć

W fazie planowania zajęć nauczyciel decyduje, których pojęć nauczyć ucznia i jak to zrobić. Musi wykonać pracę polegającą na zdefiniowaniu, analizowaniu wybranych pojęć oraz zdecydowaniu, jakimi przykładami i nieprzykładami posłużyć się i jak je przedstawić. Jest to bardzo ważny kawałek roboty i czasochłonny.

Postępowanie nauczyciela przy nauczaniu pojęć

1. Dobór pojęć

Program nauczania stanowi stanowi podstawowe źródło, z którego nauczyciel czerpie pojęcia do nauczania.
W wyborze pojęć kluczowych pomocny jest również podręcznik i wskazówki metodyczne dla nauczycieli, jak posługiwać się danym podręcznikiem.
Przewodniki programowe i metodyczne stanowią kolejne z głównych źródeł pojęć wybranych do nauczania.

Na przykład:
gdy w pewnym przewodniku programowym dla nauczycieli akademickich zawarty jest temat poświęcony osteoporozie. Przerabiając go studenci uczą się takich pojęć jak: “zaburzenia mineralizacji”, “układ kostny”, “złamania” itd.

Oczywiście nauczyciel nie zdoła nauczyć wszystkich tych pojęć, musi więc wybrać te, które chciałby zmieścić na zajęciach, które z listy słów wybrać do nauczania bezpośredniego. Musi wtedy wybrać jakie pojęcia są najważniejsze dla zrozumienia materiału.
Na nauczanie pojęć trzeba zdecydować się zawsze, kiedy materiał zawiera nieznane terminy.
Wybierając pojęcia na zajęcia trzeba pamiętać, że opanowanie pojęcia to coś więcej niż zdefiniowanie nowego słowa.

2. Definiowanie pojęć

W każdym przykładzie pojęcia można odnaleźć jego cechy istotne, odróżniają one dane pojęcie od wszystkich innych. Definiują one pojęcie, a tym samym uczeń musi je rozumieć.
Ucząc się pojęcia, uczeń nie powinien mieszać cech nieistotnych z cechami istotnymi.
Ważne jest też, skąd czerpie się definicję pojęcia i zbiór cech istotnych. Najlepiej brać te definicje od specjalistów z danych dziedzin.

Na przykład:
lekarz mówi medycznie. Gdy pacjent czegoś nie rozumie to lekarz oczekuje i jest przygotowany na pytania.
Definiowanie pojęć przebiega w trzech etapach, które można wyrazić w formie poleceń:
1) Określ nazwę pojęcia.
2) Wylicz cechy istotne i nieistotne.
3) Napisz zwartą definicję.
Definicja jest wyrażeniem zawierającym wszystkie cechy istotne i wskazującym jak są połączone.

3. Analiza pojęć

Gdy wybraliśmy już pojęcie, i mając na uwadze cechy istotne i nieistotne, podaliśmy definicję pojęcia, należy poddać je analizie, aby dobrać odpowiednie przykłady i nieprzykłady.
Należy pamiętać by przykłady i nieprzykłady miały sens i były konkretne (dla ucznia).
Pomocne w tym przypadku mogą być mapy, wykresy, ilustracje, które mogą posłużyć jako wizualne przykłady abstrakcyjnych pojęć i ułatwić dokonanie analizy pojęć.

Na przykład:
ładny samochód. Dlaczego uważam, że jest ładny. Osoba potrafi to uzasadnić.
Wybierając przykłady pojęć, należy uwzględnić wszystkie cechy istotne.
Wydzielenie cech ma zasadnicze znaczenie dla analizy i nauczania pojęć. Nauczyciel musi zdecydować się, które cechy są istotne i powinny być zestawione w przykładach i nieprzykładach.
Cechy nieistotne najlepiej jest przedstawić na różnych przykładach dopiero po podaniu wyraźnych przykładów cech istotnych.

4. Dobór przykładów i nieprzykładów

Wiele zależy od przykładów i nieprzykładów wybranych dla zilustrowania pojęcia. Ogólnie należy przyjąć, że przykłady podawane na początku powinny być uczniowi znane wcześniej. Najpierw uczeń powinien zetknąć się z typowymi i oczywistymi przykładami, a dopiero później bedzie gotowy rozpatrywać nietypowe. Zwykle też łatwiej uczniowi jest określić pojęcie, zestawiając przykłady z innym, podobnym przykładem niż z przykładem odległym.
Dobierając przykłady nauczyciel często różnicuje cechy nieistotne najbardziej jak tylko można, po to żeby skupić uwagę ucznia na wspólnych cechach wszystkich przykładów.
Kiedy nauczyciel zestawia przykłady z nieprzykładami, stara się aby cechy nieistotne w zestawionych parach były jak najbardziej podobne. Dzięki temu uczeń skoncentruje się na różnicach między przykładem a nieprzykładem.
Najlepiej aby kolejność podawanych przykładów i nieprzykładów była uporządkowana, czyli od łatwych do trudnych.

5. Wybór metody

Wyróżniamy dwie metody:

1) Metoda bezpośrednia (dedukcyjna) – od reguły do przykładu. Najpierw nauczyciel przedstawia definicję pojęcia, a następnie podaje przykłady i nieprzykłady pomagające zrozumieć pojęcie. Metoda ta sprawdza się najlepiej w przypadku pojęć wcale lub ledwo znanych.

2) Metoda przyswajania pojęć (indukcyjna) – od przykładu do reguły. Najpierw podaje się przykłady i nieprzykłady danego pojęcia, a uczniowie samodzielnie odkrywają lub przyswajają pojęcie. Nazwa i definicja pojawiają sie na koniec. Metoda ta sprawdza się, gdy uczniowie mają jakąś znajomość pojęcia.

Zdarza się, że stosuje się obie metody gdy pojęcia są skomplikowane.

6. Sprawdzanie opanowania pojęć

Sprawdzając jak uczniowie opanowali pojęcie, możemy korzystać ze sposobów, którymi posługujemy się w celu definiowania i analizowania pojęć, z tym jednak zastrzeżeniem, że żądamy od ucznia czegoś więcej niż tylko słownej definicji pojęcia.

Aby osiągnąć wyższe stopnie opanowania pojęć, uczeń powinien (wg Klausmeiner’a):

– umieć zdefiniować pojęcie i znać cechy istotne pojęcia
– umieć rozpoznawać przykłady i nieprzykłady

Jeżeli więc uczeń opanował dane pojęcie np. staw, to kiedy podamy mu przykłady stawów, mięśni, kości, potrafi:

– nazwać pojęcie i wskazać przykłady stawów;
– nazwać cechy istotne stawów i odróżnić je od nieistotnych;
– wskazać pod jakim względem stawy różnią się od kości, mięśni.

Uwzględniając cechy istotne stawu, powie, że mięsień nie jest otoczony torebką stawową.
Sprawdzając opanowanie pojęć, nauczyciel powinien uwzględnić zadania, które sprawdzają zdolność ucznia do generalizacji wiedzy, to jest do rozpoznawania nieznanych wcześniej przykładów pojęcia. Inne zadania powinny sprawdzać umiejętność odróżniania przykładów od nieprzykładów.

Można wykorzystać rozmaite rodzaje zadań, jak np.

– prawda/fałsz;
– wyboru;
– przyporządkowania;
– krótkich odpowiedzi;
– luk.

Rehabilitacja Wrocław
Autor: | 2014-11-12T19:28:13+00:00 18 Lipiec, 2013|Kategorie: Dydaktyka|Tagi: , |0 komentarzy

Zostaw komentarz

Zadaj pytanie

Pytania do specjalisty on-line. Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukałeś, a sprawa jest dla Ciebie ważna – zadaj pytanie poprzez poniższy formularz. Nasi specjaliści z pewnością udzielą wyczerpujących odpowiedzi. Twoje pytanie i odpowiedź zostanie opublikowana w naszym serwisie, aby inni użytkownicy mogli się z nią zapoznać. Zapraszamy do kontaktu!