Medfile

W systematyce anatomicznej ważną rolę odgrywa podział mięśni (klasyfikacja, rodzaje). Bierze on pod uwagę wiele cech tkanki mięśniowej, zarówno jej budowę, mechanikę, kształt, czynność oraz rodzaj włókien. 

Podział mięśni

Tkanka mięśniowa jest czynnym elementem narządu ruchu, gdyż jej czynność polega na kurczeniu się i rozkurczaniu.

Podział mięśni został przedstawiony poniżej.

Ze względu na budowę

Jest to najpopularniejszy podział tkanki mięśniowej. Obejmuje tkankę mięśniową gładką, poprzecznie prążkowaną szkieletową i poprzecznie prążkowaną serca.

Sklep Spirulina
  • gładka – jest w ustroju bardzo rozpowszechniona, ponieważ występuje w ścianach naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego, w skórze oraz w ścianach wielu narządów wewnętrznych. Komórka tej tkanki ma wrzecionowaty kształt, a w jej środkowej części umiejscowione jest jądro komórkowe. W cytoplazmie można znaleźć aparat Golgiego, mitochondria oraz charakterystyczne dla tej tkanki, cienkie i podłużne włókienka kurczliwe
  • poprzecznie prążkowana szkieletowa – w cytoplazmie komórki tej tkanki znajdziemy liczne jądra komórkowe, aparat Golgiego, mitochondria i siateczkę śródplazmatyczną. Wnętrze włókna prawie całkowicie wypełniają charakterystyczne włókienka kurczliwe nazywane miofibrylami. Jak wskazuje nazwa, tkanka ta występuje w mięśniach szkieletowych
  • poprzecznie prążkowana serca – włókna również posiadają podłużny przebieg, jednak w przeciwieństwie do włókien mięśni szkieletowych tworzą one rozwidlenia. Tkanka buduje mięsień sercowy

Ze względu na mechanikę

Biorąc pod uwagę liczbę stawów, na którą działa dany mięsień, wyróżniono klasyfikację mięśni ze względu na mechanikę.

  • jednostawowe (np. m. piszczelowy przedni, m. ramienny) – skurcz tego mięśnia powoduje ruch wyłącznie w jednym stawie
  • dwustawowe (np. m. prosty uda, m. dwugłowy ramienia) – skurcz tego mięśnia powoduje ruch w dwóch stawach

Ze względu na czynność

Biorąc pod uwagę funkcje poszczególnych mięśni, wyróżniamy:

  • prostowniki – np. mięsień czworogłowy uda jest prostownikiem stawu kolanowego
  • zginacze – np. mięsień dwugłowy ramienia jest zginaczem stawu łokciowego
  • przywodziciele – np. mięsień przywodziciel wielki odpowiada za ruch przywodzenia w stawie biodrowym
  • odwodziciele – np. mięsień gruszkowaty odpowiada za odwodzenie w stawie biodrowym
  • rotatory wewnętrzne  i zewnętrzne – np. mięsień obły mniejszy rotuje ramię do zewnątrz

Ze względu na kształt

Biorąc pod uwagę kształt poszczególnych mięśni można zauważyć, że są one długie, krótkie lub płaskie.

  • długie – posiadają wydłużony kształt, znajdują się przede wszystkim na kończynach
  • krótkie – ich kształt może być różny, są to na przykład mięśnie międzykręgowe
  • płaskie – o płaskim brzuścu i ścięgnach, znajdują się głównie na tułowiu czy w miednicy

Podział ten wyróżnia niekiedy mięśnie mieszane, do których należą między innymi te o kształcie okrężnym. Otaczają one usta, oczy lub odbyt.

Ze względu na przebieg włókien w stosunku do ścięgna

  • pierzaste (np. mm. międzykostne, glistowate);
  • półpierzaste  (np. m. piszczelowy tylny, strzałkowy krótki);
  • płaskie (np. mięśnie brzucha);
  • wrzecionowate  (np. m. dwugłowy ramienia, mm. pośladkowe).

Ze względu na rodzaj włókien

  • z przewagą włókien typu I – wolno kurczących się (ST – slow twich) – ze względu na swoją barwę nazywa się je również czerwonymi. Są one przystosowane do długiej pracy przy mniejszej intensywności, ponieważ wolno się męczą. Kurczą się powoli i stosunkowo słabo, co nadrabia jednak ich wytrzymałość
  • z przewagą włókien typu II – szybko kurczących się (FT – fast twich) – nazywane są również włóknami białymi. Są zdolne do znacznego wysiłku, jednak szybko się męczą. Dodatkowo są słabo unaczynione i zachodzą w nich procesy beztlenowe

Bibliografia:

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.

Aktualizacja:

Rehabilitacja Wrocław