Rwa kulszowa

Kwas hialuronowy

Rwa kulszowa (łac. ischias)

zwana również jako ischialgia. To objaw bólowy wynikający z podrażnienia nerwu kulszowego, występujący zazwyczaj w kończynie dolnej i/lub odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Często kojarzona jest z dyskopatią, jednak ucisk korzenia nerwowego przez krążek międzykręgowy nie jest jedyną możliwą przyczyną tej dolegliwości. Nerw kulszowy pochodzi z korzeni nerwowych L4-S3 (splot krzyżowy). Jest najdłuższym i najszerszym nerwem w ciele ludzkim. Biegnie od dolnej części pleców, przez pośladki i nogi w dół, kończąc się tuż poniżej kolana. Nerw ten kontroluje kilka mięśni kończyn dolnych i sprawia, że ten obszar jest wrażliwy na dotyk.

Rwa kulszowa

 

Rwa kulszowa – przyczyny

Wszystko, co drażni nerw może wywołać ból, który waha się od łagodnego do ciężkiego.
Na poziomie kręgosłupa podrażnienie nerwu kulszowego może być spowodowane:
– wypukliną krążka międzykręgowego na poziomie L4, L5 lub S1;
– dysfunkcją stawów kręgosłupa (zaburzenia gry stawowej, zesztywnienie stawu, kręgozmyk);
– stanem zwyrodnieniowym kręgosłupa, zwapnieniami i naroślami kostnymi;
– stanem zapalnym tkanek otaczających nerw kulszowy.

Poniżej – na poziomie miednicy podrażnienie nerwu kulszowego może wynikać z zaburzeń funkcji stawu krzyżowo-biodrowego.

Nerw kulszowy w swoim przebiegu do kończyny dolnej przebija mięsień gruszkowaty. Zwiększone napięcie tego mięśnia może uciskać nerw kulszowy, powodując objaw rwy, w tym przypadku diagnozowany jako zespół mięśnia gruszkowatego.

Rodzaje rwy kulszowej

– ostra rwa kulszowa (krótkoterminowa);
Ostra rwa kulszowa zazwyczaj nie wymaga profesjonalnego leczenia. Objawy mogą być znacznie zredukowane przy zastosowaniu ogólnie dostępnych leków przeciwbólowych w połączeniu z gorącymi i zimnymi okładami oraz z ćwiczeniami.

– przewlekła rwa kulszowa (długoterminowa);
Przewlekła rwa kulszowa może wymagać fizjoterapii, która może obejmować ćwiczenia, zastosowanie ciepła oraz innych technik. W rzadkich przypadkach może być wymagana operacja.

Ostra rwa kulszowa może trwać od 4 – 8 tygodni, natomiast przewlekła rwa kulszowa utrzymuje się znacznie dłużej.

Rwa kulszowa – objawy

Głównym objawem rwy kulszowej jest ból odczuwalny w dolnych okolicach wzdłuż przebiegu nerwu kulszowego, od dolnej części pleców, przez mięsień pośladkowy, tylną część nogi. Ból ten może wahać się od łagodnego bólu do ostrego lub ciężkiego dyskomfortu oraz może ulec pogorszeniu jeśli wciąż stronimy od aktywności fizycznej o prowadzimy siedzący tryb życia: Do innych objawów należą:

– drętwienie, pieczenie wzdłuż przebiegu nerwów;
– mrowienie w stopach i w palcach.

Ciężka rwa kulszowa może utrudnić chodzenie, o ile w ogóle jest ono możliwe. Czasami objawy rwy kulszowej są pogłębiane przez chodzenie lub skłony (zgięcia talii) a zmniejszone podczas leżenia. Łagodzenie bólu przez zmianę położenia może być częściowe lub całkowite.

Rwa kulszowa – czynniki ryzyka:

Czynnikiem ryzyka jest to co zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia choroby. Do typowych czynników rwy kulszowej należą:

– wiek – z powodu pogorszenia odżywienia dysków (krążków międzykręgowych) ludzie w wieku 30-40 lat mają większe ryzyko zachorowania na rwę kulszową. Niemniej jednak również u młodszych osób możemy zaobserwować to schorzenie;

– zawód – wykonywana praca, która np. wymaga podnoszenia ciężkich przedmiotów;

– siedzący tryb życia – ludzie, którzy siedzą przez długi czas i są fizycznie nieaktywni są bardziej narażeni na rozwój rwy kulszowej w porównaniu do osób aktywnych fizycznie;

– niewłaściwa dieta – niedobory powodują degenerację krążka międzykręgowego i gorszą trofikę tkanek, bardzo ważne jest też odpowiednie nawodnienie organizmu;

– nadwaga;

– ciąża.

Jak zdiagnozować rwę kulszową

Do stwierdzenia rwy kulszowej w badaniu funkcjonalnym stosuje się test Lasequa. Charakterystycznym objawem wskazującym na rwę jest ból w nodze chorej pojawiający się podczas unoszenia nogi zdrowej. Stosuje się także dodatkowe badania takie jak RTG w celu określenia dokładnych przyczyn i wykluczenia guza, zwyrodnienia bądź infekcji . Dla stwierdzenia, czy przyczyną dolegliwości jest dyskopatia, lekarz może zlecić wykonanie rezonansu magnetycznego.

Rwa kulszowa – leczenie

Większość przypadków ostrej rwy kulszowej mogą być leczone nieinwazyjnie.

– ogólnie dostępne środki przeciwbólowe – złagodzą objawy, którym jest ból. NLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak np. ibuprofen czy paracetamol są zalecane. Nie wszystkie leki przeciwbólowe są odpowiednie dla każdego pacjenta. Jeśli masz wątpliwości lepiej skontaktuj się z lekarzem.

– ćwiczenia – np. chodzenie czy lekkie rozciąganie.

– okłady zimne (w pierwszych dniach – działanie przeciwbólowe) oraz ciepłe (dla rozluźnienia mięśni) – mogą być pomocne w zmniejszeniu bólu.

– TENS – blokuje sygnały bólowe i powoduje wydzielanie endorfin (hormon szczęścia) – naturalny środek przeciwbólowy.

Leczenie przewlekłej rwy kulszowej zazwyczaj wymaga połączenia środków z części powyższej (leki, ćwiczenia, okłady) oraz metod leczenia takich jak:

– kinezyterapia – może nauczyć ćwiczeń, które wzmocnią mięśnie pleców i poprawią elastyczność kręgosłupa.

– terapia manualna;

– fizykoterapia.

Szczegółowe informacje dotyczące leczenia nieinwazyjnego znajdują się w dalszej części artykułu.

Operacja chirurgiczna może być wskazana, jeśli leczenie nieinwazyjne nie daje efektów i nadal występuje duży ucisk na nerw kulszowy powodując objawy bólowe. Niektóre opcje to:

1. Lędźwiowa laminektomia – rozszerzenie rdzenia kręgowego w dolnej części pleców, aby zmniejszyć nacisk na nerwy.

2. Discektomia – częściowe lub całkowite usunięcie przepukliny dysku.

W zależności od przyczyn występowania rwy kulszowej chirurg przeanalizuje korzyści i ryzyko operacji, a także wszystkie bezinwazyjne formy leczenia, aby zaproponować odpowiednią dla danego pacjenta.

Jak zapobiec rwie kulszowej

W niektórych przypadkach nie można zapobiec rwie kulszowej. Jednakże istnieje kilka zmian w stylu życia, które mogą zmniejszyć ryzyko rozwoju np.:

– regularne ćwiczenia – skoncentrowane na wzmacnianiu mięśni (brzucha i dolnej części pleców) niezbędnych do utrzymania prawidłowej postawy;

– właściwa pozycja – stojąca czy siedząca, prawidłowe podnoszenie przedmiotów (zwłaszcza ciężkich z ziemi) oraz wybór odpowiedniego materaca oraz poduszki do spania;

– masaże.

Fakty dotyczące rwy kulszowej

– rwa kulszowa jest bólem pochodzenia nerwowego spowodowanym podrażnieniem nerwu kulszowego;
– nerw kulszowy jest największym nerwem w ciele człowieka;
– ból spowodowany rwą kulszową jest zazwyczaj odczuwalny z tyłu uda i może promieniować w dół poniżej kolana;
– leczenie rwy kulszowej zależy od przyczyny, która ją wywołuje oraz nasilenia bólu.

 

Osteo na kości

 

Rwa kulszowa – jak leczyć (szczegółowo)

Poniżej znajdują się szczegółowe informacje jak leczyć rwę kulszową. Mogą one być bardzo przydatne nie tylko dla fizjoterapeutów, ale również dla osób mających problemy bólowe i szukających informacji o zabiegach, które stosowane są podczas tego schorzenia.

Kinezyterapia

Ćwiczenia prowadzone w uzdrowiskach, a także poza nimi, czyli np. leczenie domowe rwy kulszowej.

Cel kinezyterapii:

– zwiększenie ukrwienia oraz pobudzenie przemiany materii na przebiegu nerwu kulszowego;
– zapobieganie powstaniu przykurczów;
– wypracowanie prawidłowej postawy ciała;
– wyrobienie prawidłowego wzorca ruchowego (poruszania się) chorego.

Ćwiczenia:

1. Ćwiczenia mięśni pośladkowych.
2. Ćwiczenia mięśni kończyn dolnych.
3. Ćwiczenia mięśni brzucha.
4. Ćwiczenia mięśni grzbietu.

Do punktu 3 i 4 szczególnie zaleca się ćwiczenia tułowia w leżeniu tyłem oraz w klęku podpartym.

5. Ćwiczenia czynne, a także ćwiczenia czynne z oporem pasa barkowego oraz kończyn górnych.
6. Ćwiczenia korekcyjne.
7. Ćwiczenia w basenie, w ciepłej wodzie.

Uwaga!
Bardzo ważne jest, aby ćwiczenia nie wywoływały bólu u chorego.

Fizykoterapia

Okres ostry

1. Naświetlanie (promieniowanie podczerwone i światło widzialne):

– lampa Sollux – filtr niebieski;
– lampa Minina – żarówka fioletowa lub niebieska.

Uwaga!
Bardzo ważne jest, aby zabiegi ciepłolecznicze przeprowadzać ostrożnie, ponieważ intensywne ciepło może spowodować wzmożenie bólu.

2. Galwanizacja (poprzeczna):

Kształt i ułożenie elektrod:
– elektrody równej wielkości, długie
– ułożone od przodu i od tyłu kończyny, wzdłuż kończyny.

Natężenie:
20-30 mA.

Czas:
30 minut.

Okres podostry

1. Ultradźwięki:
a) na przebiegu nerwu kulszowego
lub
b) po obu stronach odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.

Dawkowanie:
0,1-0,2 W/cm2.

Czas:
5-8 minut.

Częstotliwość zabiegów:
co drugi dzień.

Seria:
10 – 12 zabiegów w serii.

2. Naświetlanie (promieniowanie nadfioletowe):
– dawki rumieniowe wg Lipskiego:
E – Iᴼ lub E – IIᴼ .

Uwaga!
Zgięcia w stawach, a także fałdy skóry muszą znajdować się pomiędzy naświetlanymi polami.

Okres przewlekły

1. Parafinoterapia:
– okłady parafinowe miejscowo oraz segmentarnie.

2. Galwanizacja:
a) kształt i ułożenie elektrod:
– elektroda czynna (anoda: 10 x 18 cm) – okolica krzyżowo-lędźwiowa bądź krzyżowo-pośladkowa;
– elektroda bierna (katodda: 10 x 15 cm) – przednia powierzchnia uda.

Natężenie:
8 – 12 mA.

Czas:
10-15 minut.

b) kształt i ułożenie elektrod na splot krzyżowy:
– elektroda powierzchniowa (300 – 400 cm2) – okolica lędźwiowa bądź na kości krzyżowej;
– elektroda powierzchniowa (300 – 400 cm2) – po przeciwległej stronie.

Natężenie:
8 – 12 minut.

Czas:
10 – 15 – 30 minut.

c) kształt i ułożenie elektrod wzdłuż nerwu kulszowego (kąpiel elektryczno-wodna – nerw kulszowy):
1.
– elektroda powierzchniowa (anoda: 300 – 400 cm2) – dolne kręgi piersiowe do kości krzyżowej;
– elektroda katoda – jedna lub dwie komory dla kończyn dolnych.

Temperatura wody w komorach:
38 stopni C.

Natężenie:
3-6 mA stopniowo zwiększając.

Czas:
5-10 minut.

2.
– elektroda (anoda: 6 x 15 cm) – okolica krzyżowa kręgosłupa – pośladek;
– elektroda (10 x 15 cm) – łydka;
lub
– elektroda (2 x 15 cm) – dookoła łydki.

Natężenie:
6 – 8 mA.

Czas:
15-20 minut.

3. Jonoforeza:
– histaminy;
– jodu;
– lignokainy;
– nowokainy;
– salicylu;
– wapnia;
witamina B1 – 1-5 mg.

3. Prądy Traberta (Ultra Reiz) – segmentarnie:

Ułożenie elektrod:
– elektroda (anoda) – okolica dolnych kręgów piersiowych i kręgów lędźwiowych;
– elektroda (katoda) – kość krzyżowa lub okolica zajęta bólem.

Natężenie:
do granicy tolerancji chorego.

Czas:
15 minut.

4. Prądy diadynamiczne:
przykładowe zabiegi:

1. Ułożenie przykręgosłupowe S3 – TH12:
– elektrody punktowe podwójne.

Basis:
1 mA.

Prąd DF (1 minuta, natężenie do granicy tolerancji).
Prąd CP lub LP (1 minuta, natężenie do granicy tolerancji).

2. Ułożenie na punkty bólowe (punkty Vallexa):
– elektrody punktowe pojedyncze.

Basis:
1 mA

Prąd DF (2 minuty do granicy bólu) – jako wprowadzający.
Prąd LP lub CP (po 2 minuty na każdy punkt, natężenie do granicy tolerancji oraz trochę ponad, do momentu skurczu mięśni – należy być bardzo ostrożnym).

Częstotliwość zabiegów:
3 x dziennie, następnie 3 x co drugi dzień.

Po serii zabiegów przerwa 7 dni, po czym rozpoczynamy kolejną serię.

Seria:
6 zabiegów.

3. Ułożenie od L3 – S2.
– elektrody przegubowe poprzeczne.

Basis:
1-3 mA.

Prąd CP (po 1 minucie na każde ustawienie)

4. Ułożenie na punkty Vallexa:
– elektrody punktowe pojedyncze lub podwójne.

Prąd LP (po 2 minuty) lub CP i LP (po 1 minucie na każdy punkt).

5. Ułożenie na okolicę krzyżowo-lędźwiową:
– elektroda płytkowa (katoda) na okolicę krzyżowo-lędźwiową;
– elektroda płytkowa (anoda) na udo lub podudzie.

Basis:
1-3 mA.

Prąd DF (2 minuty)
Prąd MF (1 minuta – 30 sekund)
Prąd CP (4-6 minut)

6. Ułożenie przy bólach w łydce:
– elektrody podwójne punktowe poprzecznie:
-> nad dołem podkolanowym;
-> poniżej dołu podkolanowego;
-> nad ścięgnem Achillesa.

Basis:
1-3 mA.

Prąd LP (3-2-1 minuta lub 2 minuty na każde ułożenie) – natężenie do progu bólu.

5. Prądy interferencyjne

1. Stabilne:
– elektrody płaskie lub z przyssawkami

Częstotliwość:
100 Hz (stała).

Natężenie:
podprogowe.

Czas:
7 minut.

Przy dobrej tolerancji przez chorego można dołączyć częstotliwość rytmicznie zmienną (50 – 100 Hz).

Natężenie:
progowe, wzrastające do nadprogowego.

Czas:
5 minut.

2. Labilne (kinetyczne):
– na napięte mięśnie lub po stronie skrzywienia.

3. Stabilne:
– wzdłuż przebiegu nerwu od L4-L5 lub tylna powierzchnia kończyny.

Częstotliwość stała:
100 Hz.

Natężenie:
łagodne, podprogowe (przy dobrej tolerancji do progowego).

Czas:
5-10 minut.

Następnie zastosować:
częstotliwość rytmicznie zmienną 50-100 Hz.

Czas:
5 minut.

4. Podczas długotrwałego utrzymywania się bólu:
– labilnie (kinetycznie)

Elektrody:
– jedna rękawiczka (na splot kulszowy);
– druga rękawiczka (na punkty bolesne).

Uwaga!
Należy doprowadzić do wyraźnego odczucia wibracji na przebiegu nerwu kulszowego.

Czas:
1-2 minuty.

6. Ultradźwięki:
przykładowe zabiegi:

1.
Dawkowanie:
0,1-0,2 W/cm2 lub 0,05-0,1 W/cm2.

Czas:
5-8 minut lub 1-3 minut.

Częstotliwość zabiegów:
co drugi dzień.

Seria:
10-12 zabiegów.

2.
Segmentarnie Th12-S3 lub L3-L5 i na bolesne punkty:

Masaż głowicą

Dawkowanie:
0,5-1,0 W/cm2.

Czas:
5-10 minut.

Częstotliwość zabiegów:
co drugi dzień.

Seria:
5-12 zabiegów.

7. Masaż:
– aparatem Aquavibron;
– klasyczny;
– podwodny;
– segmentarny;
– tkanki łącznej.

8. Kąpiele lecznicze:
– aromatyczne;
– jodowobromowe;
– siarczkowo-siarkowodorowe;
– solankowe.

9. Peloidoterapia:
– okłady i zawijania borowinowe.

10. Natryski:
– deszczowe o zmiennej temperaturze;
– ruchome (niktowaty, wachlarzowaty).

11. Leczenie uzdrowiskowe:
– kąpiele rodoczynne;
– siarczkowo-siarkowodorowe;
– borowinowe, w tym okłady i zawijania borowinowe.

12. Uzdrowiska:
– Busko Zdrój;
– Iwonicz Zdrój;
– Lądek Zdrój;
– Przerzeczyn Zdrój.

Polecane produkty:

  Rehabilitacja kadry olimpijskiej

3 komentarze

  1. zygi 12 czerwca 2017 w 15:00- Odpowiedz

    Krzysiu…mam 70 lat I 3 operacje kregoslupa…plus baypas x4…mam juz razem w kregoslupie 22 sruby,,,I od 6 lat biore Percocet I hydromorfine…oba srodku narkotyczne ale w tych dawkach ktoere biore nie uzalezniaja…mieszkam w Kanadzie (zachodniej) od kilkudziesieciu lat…..I UWAGA!!!!!!operacja tytlko wtedy kiedy NAPRAWDE nie ma juz innego wyjscia….operacje ostatnia mialem 6 maja a od tygodnia juz nie mam wlasciwie obu nog..od kolan w dol…tylko dwa zdretwiale koce drzewa…dzis mam kolejna wizyte u doktora ktory mi robil ostatnia operacje

  2. Krzysztof 5 kwietnia 2017 w 18:24- Odpowiedz

    A może by mnie ktoś poradził co zrobić aby mniej bolało czuję straszny dyskomfort jestem kierowcą autobusu lewe udo ból z tyłu często coś podkładam na prawy pośladek aby odciążyć lewy, w zasadzie jest w powietrzu ale tak długo jechać się nie da mam to od 27 roku życia dziś mam 55 jadąc o niczym nie myślę aby tylko dojechać do pętli i wstać, doprowadza mnie to do szału każdy lekarz coś tam bredzi ,jakieś zastrzyki witaminy w D ale to nic nie daje jak bolało tak boli często ból promieniuje do stopy ludzie pomóżcie bo lekarze G wiedzą może ktoś z was bierze jakiś lek przeciwbólowy co pomaga mam 55 lat muszę pracować lubię jeździć i nie chcę zmieniać pracy , bo na jaką dźwigać nie mogę ,w zasadzie siedząca też do D ,chodząca też do D,bo ciągnę nogą jak za długo chodzę jeśli ktoś ma jakiś środek nie odpowie , ja muszę pracować

    • Dorota 5 kwietnia 2017 w 18:59- Odpowiedz

      Też miałam tak i lekarze nie umieli pomóc tylko leki i zastrzyki. Więc zaczęłam szukac na własną rękę gdzie indziej. Zobacz Krzysztof na ten filmik nakręcony przez portal fizjoterapeuty bo pokazują jak sobie z tym poradzić. Lekarze myślą że to rwa kulszowa (też byłam przekonana bo mi tak wmawiano) ale niekoniecznie musi tak być. To może być ucisk nerwu kulszowego przez miesień gruszkowaty. Zobacz film od 1 minuty 10 sekund o tym mówią https://www.youtube.com/watch?v=5eddKPQubm0. Mam nadzieję, że pomogłam, bo wiem z czym się męczysz. U mnie po trzech takich masażach i kilkuletni ból zmniejszył się znacznie.

Zostaw komentarz