Fizjoexpert Futuro

Stosowanie opasek i stabilizatorów jest jednym ze sposobów wsparcia leczenia kontuzji. Odpowiednio dobrane stabilizatory lub opaski wspierają utrzymanie elastyczności oraz bezpieczeństwa tkanek i wspomagają właściwą pracę stawu, przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka rozwoju uszkodzeń wtórnych. Znajomość przebiegu faz gojenia, etiologii schorzeń układu ruchu oraz zaleceń medycznych pozwala na efektywne dobieranie opasek i stabilizatorów. Przykładem wysokiej jakości opasek i stabilizatorów jest marka FuturoTM.

Firma 3M przygotowała Innowacyjny Program Edukacyjny Fizjoexpert FuturoTM, który został stworzony tak, żeby każdy kto uczestniczy w Programie mógł dowiedzieć się, jak prawidłowo dobierać opaski i stabilizatory.

Wybierając zaopatrzenie ortopedyczne należy wziąć pod uwagę zarówno stopień oraz miejsce uszkodzenia, ale także fazę leczenia urazu. Gojenie się tkanek przebiega trójfazowo tj. w fazie zapalnej, fazie proliferacji i fazie remodelingu. Każda z nich ma znaczenie biologiczne, więc najlepszą strategią pomocy po urazie jest wspieranie prawidłowego i niezaburzonego przebiegu tych trzech etapów leczenia. (1)

Gojenie tkanek

Faza zapalna

Faza zapalna (łac. inflammatio) – to proces rozwijający się w tkance pod wpływem czynnika uszkadzającego. Reakcja zapalna wynika ze zmian w naczyniach krwionośnych. W jej trakcie produkowane są mediatory chemiczne, zmieniające naprężenie ścian naczyń krwionośnych oraz ich przepuszczalność. Pojawia się zaczerwienienie skóry i rośnie temperatura, a wynaczynienie i infiltracja leukocytów powodują powstawanie obrzęku. (1) Ból i osłabienie funkcji w miejscu urazu wynika z m.in. wzrostu ciśnienia, spowodowanego obrzękiem oraz uciskiem na nerwy obwodowe. Stan zapalny jest naturalną reakcją obronną organizmu, mającą na celu usunięcie z miejsca uszkodzenia ciał obcych i fragmentów obumarłych komórek. Taka reakcja zmniejsza ryzyko wystąpienia infekcji i stwarza sprzyjające gojeniu się tkanek warunki biologiczne. Zabezpieczenie uszkodzonego miejsca właściwie dobraną opaską czy stabilizatorem wspomaga procesy biologiczne, redukuje wzmożone napięcie mięśniowo-powięziowe, usprawnia krążenie, jak również zmniejsza lęk i obawy pacjenta przed ruchem. Stan zapalny może być ostry (do 48 godzin po urazie) i przewlekły. Występowanie przewlekłego stanu zapalnego wpływa negatywnie na tempo gojenia się tkanek, jak również zwiększa prawdopodobieństwo powstania blizn i zrostów. (1) Ponadto jest to czynnik istotnie zmieniający właściwości fizyczne powięzi powodując np. osłabienie wytrzymałości na rozciąganie.

W tej fazie, dla wsparcia naturalnych procesów gojenia, dopuszczamy kompresję niskiego stopnia połączoną z krótkotrwałym chłodzeniem oraz rekomendujemy regularne wykonywanie drenażu żylno-limfatycznego (Ż-L). Należy pamiętać, że kompresję stosujemy, kiedy obrzęk już nie narasta, natomiast drenaż i chłodzenie możemy stosować nawet w fazie ostrej. Najważniejsze działania lecznicze w czasie ostrego stanu zapalnego określa protokół POLICE (2):

P (Protection – ochrona) – ochrona uszkodzonego obszaru (względne lub całkowite unieruchomienie, zbliżenie uszkodzonych włókien);
OL (Optimal Loading – optymalne obciążenie) – wskazany jest ruch stawu z obciążeniem nie prowokującym intensywnego bólu, co korzystnie wpływa na pobudzenie krążenia, utrzymanie prawidłowej ruchomości oraz stymulację mięśni i więzadeł do pracy (profilaktyka zaników);
I (Ice – lód, chłodzenie) – w pierwszych dobach zaleca się stosowanie okładów chłodzących w celu redukcji obrzęku oraz dolegliwości bólowych, jako wykończenie procedury drenażu Ż-L (krótkotrwałe – od 5 do 15 minut co 2 godziny, w zależności od ilości tkanki mięśniowej w miejscu uszkodzenia);
C (Compression – ucisk) – bezpośrednio po urazie zaleca się stosowanie ciasnego ucisku w miejscu urazu, co zabezpieczać ma przed obrzękiem uszkodzonych tkanek;
E (Elevation – elewacja, uniesienie) – oznacza ułożenie uszkodzonego obszaru powyżej poziomu serca, co ma bezpośrednio wpływać na lepszy odpływ chłonki z dystalnych części – profilaktyka przeciwobrzękowa.

Rekomenduje się ponadto stosowanie działań utrzymujących równowagę w układzie powięziowym, co poprawia ukrwienie miejsca urazu oraz chroni przed utrwalaniem się zbędnych kompensacji ruchowych. W okresie ostrej fazy warto unikać czynników rozszerzających naczynia krwionośne, w tym ogrzewania i nadmiernej aktywności uszkodzonej okolicy.

Gojenie tkanek

Sklep Spirulina

Faza proliferacji

Kolejnym etapem gojenia tkanek jest faza proliferacji. Rozpoczyna się około drugiej doby od momentu urazu, a osiąga szczyt aktywności w okresie pomiędzy 2. i 3. tygodniem. Potem trwa nawet przez 4 do 6 miesięcy, przy czym czas jej trwania zależy od stopnia ukrwienia uszkodzonej tkanki. (3,4,5) W tej fazie występuje angiogeneza, czyli proces tworzenia nowych naczyń krwionośnych, które są przepuszczalne (objawem jest obrzęk miejsca gojenia). Charakterystyczna dla fazy proliferacji jest wysoka aktywność fibroblastów, odpowiedzialnych za produkcję: kolagenu i elastyny, glikozaminoglikanów, proteoglikanów i glikoprotein tj. najważniejszych elementów macierzy – sieci kolagenowej. (1)

Orteza w fazie proliferacji powinna być dobrana tak, aby nie zaburzyć procesu odtworzenia wszystkich elementów tworzących zdrową tkankę, a równocześnie umożliwić choremu aktywność ruchową właściwą do stopnia uszkodzenia. (1) Na tym etapie, ze względu na ścisłą korelację pomiędzy ciśnieniem tkankowym i prawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego oraz układu krążenia, szczególnie zaleca się stosowanie zasad drenażu Ż-L, zasad Optimal Loading oraz narzędzi takich jak opaski i stabilizatory.

Faza remodelingu

Faza remodelingu, czyli przebudowy – to czas, gdy miofibroblasty i fibroblasty zaczynają wycofywać się z utworzonej blizny i powoli zmniejsza się unaczynienie miejsca urazu. Dochodzi do wymiany przejściowej blizny na w pełni wytrzymałą i bardziej poukładaną macierz łącznotkankową, co może trwać nawet do 500. dni. Czynnikiem przyśpieszającym ten proces jest optymalne, wielokierunkowe, progresywne i powtarzające się naprężanie (obciążanie) oraz całościowe aktywizowanie układu ruchu. Taka stymulacja pobudza produkcję kolagenazy i namnażanie komórek. (6)

Do najważniejszych czynników wspierających leczenie w tej fazie należą:

  • utrzymanie elastyczności tkanek w okolicach uszkodzenia (komfort cieplny);
  • działania zwiększające komfort aktywnego ruchu niezbędnego do prawidłowej przebudowy (np. łagodna kompresja);
  • odciążenie uszkodzonych tkanek przed zakończeniem ich pełnej przebudowy (aktywna i bierna stabilizacja).

Ważne! Odpowiednio dobrane stabilizatory oraz opaski wspierają utrzymanie elastyczności oraz bezpieczeństwa tkanek i wspomagają właściwą pracę stawu, przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka rozwoju uszkodzeń wtórnych. (8-9)

Gojenie tkanek

Więcej informacji na temat tego, jak odpowiednio dobrać opaski i stabilizatory, w zależności od fazy gojenia znajdziecie Państwo w bezpłatnym Programie dla ekspertów, tworzonym przez profesjonalistów o nazwie FIZJOEXPERT FUTURO™. Biorąc udział w Programie uzyskacie Państwo dostęp do katalogu produktów ortopedycznych i bezpłatnych szkoleń na temat ich stosowania, aby móc skutecznie wspierać swoich pacjentów w utrzymaniu lub odzyskiwaniu sprawności. W przygotowanych e-learningach, publikacjach i filmach szkoleniowych, udostępnianych regularnie w aplikacji mobilnej i na stronie www.fizjoexpertfuturo.pl, znajdzie się wiele nowinek i ciekawostek naukowych z dziedziny fizjoterapii. Szczególną uwagę zwracamy na holistyczne spojrzenie na pacjenta. Uwzględnia ono wiele czynników, dotychczas często pomijanych w procesie edukacyjnym. Dla nas układ krążenia, układ oddechowy oraz układ nerwowy są ze sobą nierozerwalnie powiązane. Dlatego w materiałach będziemy zachęcać do pracy z oddechem, wyjaśnimy szczegółowo zasady udrażniania przepływu płynów w tkankach, czyli drenażu limfatycznego oraz aktywizację powięzi, która spaja i komunikuje wszystkie elementy organizmu. Wszystko po to, aby uzyskać najwyższą skuteczność w procesie gojenia się układu ruchu.

Bibliografia

  1. Ciechomski J. Terapia tkanek miękkich w oparciu o techniki powięziowe na przykładzie urazu mięśni kulszowo-goleniowych. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja 2014; 56: 12–22.
  2. Bleakley C.M., Glasgow P, MacAuley D.C. PRICE needs updating, should we call the POLICE? British Journal of Sports Medicine 2012; 46: 220–221.
  3. Diegelmann R., Evans M. Wound healing: An overview of acute, fibrotic and delayed healing. Frontiers in Bioscience 2004; 9: 283–289.
  4. Soft tissue repair and healing review. http://www.electrotherapy.org/modality/soft-tissue-repair-and-healing-review (Dostęp online z dnia: 19.09.2019).
  5. Scanlon V., Sanders T. Essentials of anatomy and physiology 7th edition. F.A. Davis Company 2015; 90–98.
  6. Stecco C. Functional Atlas of the Human Fascial System, Elsevier 2015; 4: 6–7.
  7. Kannus P. Immobilization or Early Mobilization After an Acute Soft-Tissue Injury? The Physician And Sportsmedicine 2000; 28: 1–8.
  8. Jepsen S.D., McGuire K. Secondary Injury Prevention: Using Braces to Reduce Joint Injuries. Ohio AgrAbility Fact Sheet Series. AEX982.8. Agriculture and Natural http://ohioline.osu.edu/factsheet/AEX-982.8 review (Dostęp online z dnia: 19.09.2019).
  9. Gravlee J.R., van Durme D.J. Braces and Splints for Musculoskeletal Conditions. Am Fam Physician 2007; 75: 342–348.

Artykuł sponsorowany

Rehabilitacja Wrocław